Naar hoofdinhoud

Kristallijn silicastof: een kankerverwekkende stof waartegen bescherming noodzakelijk is

Blootstelling aan inadembaar kristallijn silicastof is kankerverwekkend. Aangezien het op praktisch elke werf voorkomt, is het dus absoluut noodzakelijk om de blootstelling eraan te beperken en de arbeiders te beschermen met de nodige collectieve maatregelen, en in tweede instantie met individuele oplossingen. Het gebruik van water bijvoorbeeld doet het stof neerslaan, waardoor de concentratie ervan in de lucht sterk daalt

In reactie op de Europese richtlijn 2017/L2398 en door het Koninklijk Besluit van 12 januari 2020 werd inadembaar kristallijn silicastof meer dan een jaar geleden opgenomen in de Codex over het welzijn op het werk als kankerverwekkend agens met een beroepsmatige blootstellingsgrenswaarde (OEL) van 0,1 mg/m³ of 0,05 mg/m³, afhankelijk van zijn kristalvorm.

De werkgever is bijgevolg wettelijk verplicht om minstens één keer per jaar een risicoanalyse uit te voeren voor elke activiteit op de werf of in de werkplaats die een blootstelling aan kristallijn silicastof kan meebrengen. In de bouwsector zijn dergelijke activiteiten legio aangezien kristallijn siliciumdioxide aanwezig is in veel bouwmaterialen die verzaagd, geschuurd, doorboord, geslepen of gezandstraald worden.

Materialen Concentratie kristallijn siliciumdioxide
Composietsteen die siliciumdioxide bevat Tot 90%
Zandsteen, Franse steen, kwartsiet, vuursteen Meer dan 70%
Beton, mortel 25% tot 70%
Schalie 40% tot 60%
Dakpan 30% tot 45%
Leisteen Tot 40%
Graniet Tot 30%
Baksteen Tot 30%

Concentratie kristallijn siliciumdioxide of silica in gangbare materialen

De eerste preventieregel, namelijk het wegnemen van risico’s, is dan ook moeilijk toe te passen in de bouwsector. In dat geval moet de werkgever altijd bepalen in welke mate en hoe lang de werknemers worden blootgesteld. Hij moet de maatregelen vastleggen voor een zo laag mogelijke blootstelling, die in geen geval de opgelegde grenswaarde overschrijdt.

1. Het risico verminderen:
· Materialen gebruiken die minder kwarts bevatten
· Materialen gebruiken die al op maat gesneden zijn
· Een stofdichte afscherming gebruiken

2. Technische beschermingsmaatregelen:
· Een lokale afzuiginstallatie plaatsen (afzuigkap)
· Het stof beperken door watertoevoer/neerslaan met water

3. Organisatorische beschermingsmaatregelen:
· De toegang tot een gecontroleerde werkzone beperken zodat het aantal arbeiders die (kunnen) worden blootgesteld laag blijft
· Opleidingen, instructies en informatie verstrekken

4. Persoonlijke beschermingsmaatregelen (in laatste instantie):
· Halfgelaats ademhalingsmaskers gebruiken

Hoewel in het verleden werd aangeraden om maskers met een FFP2-filter te vervangen door exemplaren met een FFP3-filter, is gebleken dat deze op zich onvoldoende bescherming bieden. Vandaag wordt de voorkeur gegeven aan collectieve beschermingsmiddelen. De maskers zijn nuttig als bijkomende bescherming maar onvoldoende. Ze kunnen eventueel volstaan voor arbeiders die zich in de buurt van de bewuste werken bevinden.

We merken ten slotte op dat droog zandstralen met zand of andere korrels die meer dan 1% vrij kristallijn siliciumdioxide bevatten, op de werf verboden werd bij koninklijk besluit van 17 juni 2019.

Constructiv staat klaar om bouwbedrijven te informeren, ondersteunen en op te leiden over de blootstelling van arbeiders aan kristallijn silicastof.

Over Normen-Antenne Indoor Air Quality

Dit artikel werd opgesteld in het kader van de Normen-Antenne Indoor Air Quality, met de steun van de FOD Economie.

Deze Normen-Antenne heeft tot doel om de volledige Belgische bouwsector - en de kmo’s in het bijzonder – te informeren over de verschillende bestaande of in voorbereiding zijnde nationale en Europese product-, reken- of proefnormen binnen een specifiek domein.

Gerelateerde artikels