Skip to main content
WTCB Home

Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf

21/04/2018

WTCB Home
  1. Publicaties
  2. WTCB-Contact
  3. WTCB-Contact nr. 30 (2-2011)
  4. Verse lucht in oude woningen

Verse lucht in oude woningen 2011/02.14

Er worden jaarlijks meer woningen gerenoveerd dan gebouwd. Daarbij treffen we allerlei soorten renovaties aan, van zeer beperkte ingrepen tot ver doorgedreven verbouwingen. Het verbeteren van de thermische prestaties van het gebouw is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Om te komen tot een aangename leefomgeving met een goed binnenklimaat moet er ook aandacht zijn voor een goede ventilatie.

Ventilatie is geen alleenstaand thema maar maakt deel uit van een ruimer concept dat 'energiezuinig en comfortabel bouwen' heet. De aspecten isolatie, luchtdichtheid en ventilatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in dit concept en moeten in elk woningontwerp op een evenwichtige wijze uitgewerkt worden. Dit principe is niet alleen van toepassing op nieuwe gebouwen, maar moet ook toegepast worden bij de renovatie van bestaande gebouwen.

Basisprincipes van ventilatie

Een efficiënte ventilatie veronderstelt de toevoer van verse buitenlucht in de droge leefruimten waar we een groot deel van de tijd doorbrengen : woonkamer, bureau, speelkamer en slaapkamers of analoge ruimten. Via doorstroomopeningen stroomt deze lucht naar de zogenaamde natte ruimten : keuken, badkamer, wasplaats en toilet of analoge ruimten. Ten slotte wordt de vervuilde lucht uit deze ruimten afgevoerd naar de buitenomgeving. Hierbij onderscheiden we vier standaardventilatiesystemen : A, B, C en D. Voor meer informatie over deze systemen verwijzen we naar Infofiche nr. 42.2 op onze website.

Wettelijke eisen

De wettelijke ventilatie-eisen zijn vastgelegd in gewestelijke regelgevingen (de EPB-regelgeving) die hoofdzakelijk gebaseerd zijn op de norm NBN D 50-001. In dit document wordt onder meer de minimale capaciteit van de ventilatie-uitrustingen vastgelegd in termen van het luchtdebiet. Afhankelijk van het type voorziene werken zijn er strikte of minder strikte wettelijke eisen van toepassing op de minimale ontwerpdebieten : de debietscapaciteit voor toevoer-, doorstroom- en afvoervoorzieningen.

Hoewel er geen dwingende eisen bestaan voor een volledige conformiteit met de norm NBN D 50-001 en het niet altijd eenvoudig is om deze conformiteit te realiseren, geldt deze norm niettemin als sterke aanbeveling.

Analyse van de bestaande situatie

Door de renovatie grondig te analyseren, kan men een goed beeld krijgen van de problemen waarvoor er een oplossing moet worden gezocht. Een dergelijke analyse begint met een overzicht van de voorziene werken en het type ruimten dat zal gerenoveerd worden. We willen erop wijzen dat men zich niet strikt mag beperken tot de ruimten waar renovaties plaatsvinden, aangezien ingrepen in één ruimte ook een invloed kunnen hebben op de globale woning.

Bij deze analyse is het raadzaam om :

Het nieuwe concept - systeemkeuze

Zoals al in de inleiding toegelicht werd, kan het ventilatieontwerp niet als afzonderlijk aspect beschouwd worden, maar moet het deel uitmaken van een overkoepelend geheel.

Aangezien elke renovatie verschillend is, kunnen we in dit artikel geen strikte selectierichtlijnen opgeven, maar slechts enkele aanbevelingen voor de conceptkeuze. Zo is het zinvol om zich tijdens de ontwerpfase af te vragen :

Centraal of decentraal

Naast de keuze van het systeemtype kan men ook kiezen tussen een centrale of een decentrale oplossing.

Bij een decentraal systeem wordt elke ruimte voorzien van een directe toe- of afvoer naar buiten, zonder dat de ventilatie van de verschillende ruimten verzameld wordt in een gemeenschappelijk kanalenstelsel. Een decentrale plaatsing biedt onder meer de volgende voordelen bij renovatie :

Er bestaan kleine decentrale ventilatiesystemen met warmterecuperatie (systeem D, zie afbeelding 2) die geschikt zijn voor één ruimte en eruitzien als een gasconvector tegen de muur. Ze bieden het voordeel dat ze ruimte per ruimte gemonteerd kunnen worden en dat er geen kanalen nodig zijn.

Men moet bij de installatie van deze systemen wel voldoende aandacht besteden aan de positionering van de toevoer en de afvoer ten opzichte van elkaar om de directe menging te minimaliseren (zowel binnen als buiten). Ten slotte moet men ook rekening houden met de geluidsproductie van deze systemen.

Kosten

De inbouw van een ventilatie-installatie omvat uiteraard diverse nevenwerkzaamheden die mee het kostenplaatje bepalen :

Uitwerken van het ontwerp

Bij het ontwerp van het ventilatiesysteem zullen grosso modo dezelfde principes gehanteerd worden als bij nieuwbouw. Toch is men bij een renovatie minder gebonden aan wettelijke eisen waardoor men beter rekening kan houden met de specifieke eigenschappen van het bestaande gebouw.

Een aantal keuzes voor het ventilatiesysteem zullen ook een invloed hebben op andere ontwerpkeuzes in de renovatie (bv. regelbare toevoeropeningen en schrijnwerk, het gebruik van warmteterugwinning heeft een invloed op het vermogen van de warmteafgiftetoestellen en de ketel, …).

Planning

Bij renovaties wordt er vaak in verschillende fases gewerkt waardoor bepaalde werken uitgesteld worden. Hier is enige voorzichtigheid geboden omdat sommige ingrepen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Wanneer het gebouw bijvoorbeeld luchtdicht gemaakt wordt, moet er gelijktijdig een ventilatiemogelijkheid voorzien worden. Wanneer er gekozen wordt voor ventilatie met warmterecuperatie dan moet deze vóór de nieuwe verwarmingsinstallatie geïnstalleerd worden omdat ze een invloed kan uitoefenen op het benodigde vermogen voor de verwarming.


Volledig artikel


P. Van den Bossche, ing., labohoofd, laboratorium 'Duurzame energie- en watertechnieken', technologisch adviseur (*), WTCB

(*) Technologische Dienstverleningen 'Innoklima' en 'Duurzaam bouwen en duurzame ontwikkeling', respectievelijk gesubsidieerd door het IWT en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.