Recyclage van bouwafval : mogelijke oplossingen 2005/03.03

Hoewel de milieubescherming aan het einde van de jaren '80 tot de grote maatschappelijke uitdagingen begon te behoren, was er hiervan voor de meeste mensen in de praktijk nog helemaal geen sprake. Op het vlak van afval, met inbegrip van bouw- en afbraakpuin, bestonden er destijds immers weinig andere mogelijkheden dan het transport naar de stortplaats.

Vandaag de dag stelt men op dit gebied een belangrijke vooruitgang vast : de milieubescherming is namelijk een tastbare realiteit geworden op het terrein, zowel voor gewone particulieren als voor bouwprofessionelen. Ondanks het feit dat het sorteren van afval almaar beter ingeburgerd raakt, is de toestand voor bepaalde types evenwel nog steeds verre van perfect. De geboden oplossingen zijn immers vaak nog te beperkt, onvolledig, te duur of moeilijk uitvoerbaar.

Vervuild hout dat na een thermolysebehandeling omgevormd werd tot zuivere houtskool.

Afvalbeheer ligt in de bouwwereld minder voor de hand dan in andere industriële sectoren, mede omwille van de volgende factoren :
  • de sector is niet rechtstreeks betrokken bij de keuze van de materialen. Deze gebeurt doorgaans door de klant, die zelf vaak een groot deel van zijn verantwoordelijkheid voor het beheer van het gebouw afschuift op anderen (huurders, beheerders)
  • in het ontwerpstadium is het moeilijk de hoeveelheid en de aard van het geproduceerde afval, de manier waarop het vervoerd moet worden en de eindbestemming ervan te voorzien. Deze aspecten worden bijna nooit opgenomen in de meetstaat
  • het gegenereerde afval, vooral bij de afbraak, vernieuwing of renovatie van gebouwen, is meestal niet constant en homogeen
  • de aannemer is dikwijls in zijn eentje verantwoordelijk voor het afvalbeheer, maar ontvangt hiervoor niet noodzakelijk een toereikende vergoeding
  • de sector heeft geen directe band met de afvalmarkt en er bestaat geen kant-en-klaar recept of typeformule. Afvalbeheer kan erg verschillen, afhankelijk van het type, de duur en de locatie van de bouwplaats, naargelang van het betrokken bouwvak en de contracten met de onderaannemers
  • de bestaande oplossingen zijn vaak weinig bekend, de transportafstanden erg lang, de uitvoeringstermijnen te kort en de concurrentie zeer hard
  • de nationale, gewestelijke of plaatselijke wetgeving is erg ingewikkeld, vooral wegens de federale structuur van ons land, die niet altijd coherent toegepast wordt. Bovendien zijn de administratieve eisen dikwijls streng (milieuvergunningen, registratieprocedure, impactstudies, allerlei toelatingen, ...).
Om de ondernemingen te helpen bij de goede aanpak van dit probleem, heeft het WTCB, in samenwerking met de CCW, het FOREM, het IFAPME en het CIFFUL, de actie "MARCO" gevoerd, met de financiële steun van het Europees Sociaal Fonds en het Office Wallon des Déchets. Deze actie liep van 1998 tot 2002 en had tot doel de sector te sensibiliseren en te informeren en opleidingen te verstrekken omtrent de milieurisico's, rekening houdend met de specificiteiten van elk bouwvak (burgerlijke bouwkunde, afbraak- en verbouwingsfirma's, installateurs verwarming en sanitair, schilder- en decoratiebedrijven, schrijnwerkers, timmerlieden, dakwerkers, siersteenbedrijven, gevelreinigingsfirma's, …). Hiertoe werden aangepaste hulpmiddelen ontwikkeld, zoals de "Guide MARCO" en de "Guide des Déchets". Ook in de andere Gewesten van ons land werden vergelijkbare acties ondernomen, zoals de PRESTI-programma's in Vlaanderen.

Het merendeel van deze projecten werd uitgevoerd in samenwerking met de SC TRADECOWALL, die voornamelijk ijvert voor een beter afvalbeheer in de Waalse bouwsector.

Ook nu stelt het afval dat door bedrijven geproduceerd of gebruikt wordt nog problemen waarvoor er – voorlopig althans – geen bevredigende oplossing bestaat : grondafval, slakken, fosfogips, sintels van as van verbrandingsinstallaties voor huishoudelijk afval, oude banden, moeilijk recycleerbaar glas, vensterramen, zand van metaalgieterijen, kunststof, houtafval waarvan de vervuilingsgraad door verf of andere impregnaties moeilijk uit te maken is, afval van (in principe inerte) bitumengebonden of (altijd gevaarlijke) teergebonden membranen en verfafval (steeds gevaarlijk), ...
Nuttige informatie
MARCO (Management des risques environnementaux dans les métiers de la construction) : www.marco-construction.be (de "Guide MARCO" kan gedownload worden)

CCW (Confédération Construction wallonne) : www.ccw.be ("Guide des Déchets")

FOREM (Office wallon de la formation professionnelle et de l'emploi) : www.leforem.be

IFAPME (Institut wallon de formation en alternance des indépendants et petites et moyennes entreprises) : www.pleiad.be

CIFFUL (Centre interdisciplinaire de formation de formateurs de l'université de Liège)

TRADECOWALL (Traitement des déchets de la construction en Wallonie) : www.tradecowall.be

Recentelijk werden verschillende industriële oplossingen ontwikkeld, die niet enkel tot doel hebben de bestaande problemen te verhelpen, maar tevens de creatie van volledige en liefst rendabele inzamelings- en behandelingsnetwerken voor bouwafval beogen. Deze netwerken komen soms slechts traag en moeilijk op gang, omdat het niet eenvoudig is de nodige financiële middelen, een concessie en gunstige inzamelmogelijkheden te verkrijgen. De toekomst moet uitwijzen in hoeverre deze maatregelen hun vruchten zullen afwerpen.



C. Legrand, ir., afdelingshoofd, afdeling
"Geotechniek en Structuren"