Identificeren van asbest in gebouwen 2005/02.07

Volgens het KB van 3 februari 1998 zijn de commercialisering, de productie en het gebruik van asbest ten stelligste verboden. Op dit moment situeert het probleem in onze sector zich uitsluitend op het vlak van de aanwezigheid van asbesthoudende materialen in gebouwen.
De manipulatie en/of verwijdering van asbesthoudende materialen houden aanzienlijke risico's in voor de gezondheid (van de arbeiders die in contact komen met het asbest en van de bewoners van het gebouw) en voor het milieu (vervuiling van lucht en water en verwijdering van dit schadelijke afval).

Afb. 1 Plafond met spuitasbest.
De eerste fundamentele stap bestaat erin het in het gebouw aanwezige asbest te identificeren. Dit lijkt een redelijk eenvoudige taak te zijn voor bedrijven die vaak te maken krijgen met de asbestproblematiek (asbestverwijderaars, dakwerkers, …). Voor bedrijven die tijdens de uitvoering van hun activiteiten daarentegen slechts zelden met asbest geconfronteerd worden, is dit echter geenszins het geval. Laatstgenoemde kunnen bijvoorbeeld enkel tijdens renovatie-, onderhouds- of herstellingswerken in contact komen met asbesthoudende materialen, waardoor het risico bestaat dat er gewerkt wordt zonder de noodzakelijke specifieke voorzorgsmaatregelen, met mogelijk schadelijke gevolgen voor de gezondheid en het milieu.

Afb. 2 Warmte-isolatie van leidingen.

De artikels 148decies 2.5.2.1 en 2.5.2.6 van het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming (ARAB) stellen het volgende :
“De werkgever maakt een inventaris op van alle asbest en asbesthoudende materialen die aanwezig zijn in alle gedeelten van gebouwen (met inbegrip van eventuele gemeenschappelijke delen), machines, installaties, beschermingsmiddelen en andere uitrustingen die zich in de werkplaats bevinden. Deze inventaris dient te worden bijgehouden. Deze bepaling is niet van toepassing voor de gedeelten van gebouwen, machines en installaties die moeilijk bereikbaar zijn en die in normale omstandigheden geen aanleiding kunnen geven tot blootstelling aan asbestvezels. [...] De inventaris of een uittreksel ervan wordt tegen ontvangstbewijs overhandigd aan de werkgevers van externe bedrijven die werkzaamheden moeten uitvoeren die tot blootstelling van de werknemers aan asbestvezels kunnen leiden.”

Elke aannemer die werkzaamheden in een gebouw dient uit te voeren, moet dus allereerst deze inventaris vragen aan de bouwheer. Als er geen inventaris beschikbaar is of enkel een zeer algemene, kan de aannemer gebruik maken van de informatie, opgenomen in tabel 1.

Muren Daken en gevelbekledingen Stookplaatsen
- Asbestkarton tussen de muren en de radiatoren of onder de radiatorbekleding. Het is soms bedekt met een laag vuurvaste silicaatverf.
- Scheidingswanden in asbestcement of uit asbestplaten.
- Dragers en beschermingen van elektrische borden.
- Isolatie van open haarden (met inbegrip van de voegen).
- Dichtingsmembranen.
- Vensterbanken, traptreden, ... in asbestcement.
- Vlakke platen of golfplaten in asbestcement.
- Asbestcementleien.
- Beschilderde of geglazuurde sierplaten in asbestcement voor buitengebruik.
- Afdichtingen van platte daken.
- Bekleding van de ruimten met platen die asbestvezels of spuitasbest bevatten. Deze afwerkingen kunnen een oppervlaktebehandeling gekregen hebben (verf, bepleistering).
- Pakking in stookketels.
- Dichtingsvoeg voor de stookketeldeur.
- Warmte-isolatie van het bovenste deel van de boilers.
- Warmte-isolatie van de warmwaterleidingen.
- Schoorsteenkanalen in asbestcement.
- Flensdichting, leidingen, branders, ...
Vloeren Technische kokers Onderdaken
- Asbestkartonlagen onder de vloerbedekking.
- Vinylasbesttegels.
- Asbestcementtegels.
- Bekleding met asbestplaten.
- Asbesthoudende brandwerende kleppen.
- Isolatie van elektriciteitskabels.
- Voegen in asbest.
Asbestplaten die verborgen kunnen liggen onder verflagen of bedekt kunnen zijn met een dampscherm, bestaande uit aluminium.
Metalen dakconstructies Keukens Leidingen
Deze zijn vaak voorzien van spuitasbest of bedekt met asbestplaten. - Asbestplaten die als bescherming en thermische isolatie worden geplaatst achter kooktoestellen, koelkasten, ...
- Pakking in warmwatervaten.
- Afvalkokers.
- Beschilderde of geglazuurde sierplaten in asbestcement (ook in badkamers).
- Warmwaterleidingen geïsoleerd met asbesthoudende warmte-isolatie, leidingkokers en asbestkoorden.
- Regen- en afvalwaterafvoerpijpen in asbestcement.
Plafonds   Verlaagde plafonds
Spuitasbest.   Asbestkartonplaten of asbestplaten.
Tabel 1 : Plaatsen waar asbesthoudende materialen kunnen voorkomen.

Deze tabel bevat bij wijze van voorbeeld een niet-beperkende lijst van de voornaamste asbesthoudende materialen die kunnen voorkomen in een gebouw en beschrijft de vorm waaronder ze in de regel verschijnen. Aan de hand hiervan kan de aannemer de nodige voorzorgsmaatregelen treffen tijdens de werken aan of in de buurt van deze materialen. In geval van twijfel of bij aanwezigheid van een 'verdacht' materiaal, is het raadzaam een beroep te doen op een specialist (erkend laboratorium, medische inspectie, ...).




E. Rousseau, ing., adjunct-laboratoriumhoofd, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB
D. Nicaise, dr. wet., adjunct-laboratoriumhoofd, laboratorium 'Mineralogie en microstructuur', WTCB