Sarkingdaken: aanpak van de dakvoeten bij renovatie

Sarkingdaksystemen worden alsmaar vaker toegepast bij renovaties omdat zij onder meer een continuïteit verzekeren met een eventuele op de buitenzijde van de gevels aangebrachte thermische isolatie. Dit artikel geeft enkele pistes om de moeilijkheden die gepaard gaan met renovaties de baas te kunnen, in het bijzonder wat de aanpak van de dakvoeten betreft.

Wat is een sarkingdak?

De techniek van het sarkingdak bestaat erin om bovenop het daktimmerwerk (kepers of spantbenen) stijve isolatieplaten te plaatsen (zie afbeelding 1). Op deze isolatieplaten kan men nadien de dakbedekking (pannen of leien) aanbrengen. Het gamma van hiertoe geschikte isolatieplaten is heel uitgebreid. Dit systeem kan een aanvulling vormen op de tussen de timmerwerkelementen aangebrachte thermische isolatie.

Principeschema van een sarkingdak.
1| Principeschema van een sarkingdak.

De uitvoering van een dergelijk systeem vergt evenwel enkele maatregelen, zoals een minimale breedte van de kepers of de spantbenen om een goede bevestiging van de tengellatten mogelijk te maken. De TV 251 gaat hier dieper op in en vermeldt de grootteorden voor de dikte van de isolatie in functie van de soort isolatie en het gewenste isolatieniveau.

Voordelen en moeilijkheden bij renovatiewerken

Isoleren volgens het principe van een sarkingdak biedt een aantal voordelen. Zo kan het dak bij renovatiewerken geïsoleerd worden zonder dat de binnenafwerking gewijzigd moet worden. Bovendien is het timmerwerk beter beschermd tegen sterke temperatuurschommelingen tussen dag en nacht of tussen winter en zomer.

Het sarkingdak moet bij voorkeur op een ononderbroken, stevige en vlakke ondergrond geplaatst worden om de uitvoering van het luchtscherm in het dakvlak te vergemakkelijken. Doordat de isolatie bij sarkingdaken langs de buitenzijde aangebracht wordt, verloopt ook de aansluiting met langs de buitenzijde geïsoleerde muren vlotter. Indien de muren echter langs de binnenzijde geïsoleerd zijn of nadien langs de binnenzijde geïsoleerd zullen worden, laat de plaatsing van het lucht- en dampscherm aan de buitenzijde van de dakopbouw niet toe om de continuïteit van de isolatie en het luchtscherm ter hoogte van de bouwknopen te garanderen.

Oplossing voor de dakvoeten

De hieronder beschreven situaties zijn van toepassing bij de renovatie van hellende daken van gebouwen met niet-geïsoleerde volle muren (anderhalve steen). Hieronder valt een aanzienlijk deel van het bestaande gebouwenpark dat dateert van vóór de Tweede Wereldoorlog. Afbeeldingen 2 en 3 illustreren twee oplossingen waarbij de muurplaat zich respectievelijk aan het binnen- en het buitenvlak van het metselwerk bevindt.

Wanneer de muurplaat zich aan het binnenvlak van de muur bevindt (zie afbeelding 2), wordt er voorgesteld om de bestaande kepers verticaal af te snijden om het dampscherm gemakkelijker om te kunnen plooien tot aan de kop van de gevel.

Renovatie van een dakvoet volgens het sarkingprocedé waarbij de muurplaat zich aan het
binnenvlak van het metselwerk bevindt.
2| Renovatie van een dakvoet volgens het sarkingprocedé waarbij de muurplaat zich aan het binnenvlak van het metselwerk bevindt.

Aangezien de luchtdichtheid van de muur verzekerd wordt door de binnenbepleistering, is er in de voorgestelde situatie strikt genomen geen sprake van continuïteit. Deze oplossing wordt echter als aanvaardbaar beschouwd voor renovaties waarvoor er geen andere oplossing voorhanden is en op voorwaarde dat er geen risico op oppervlaktecondensatie bestaat.

De oneffenheden in de bestaande muur zullen weggewerkt worden door middel van een mortel. Vervolgens zal het dampscherm aan de kop van de gevel over zijn volledige lengte bevestigd worden met behulp van een lijmrups. In het ideale geval zal een wachtfolie de overgang tussen het dampscherm en de mortel verzekeren.

Door op de uiteinden van de kepers een verticaal opspanelement vast te schroeven kan men het membraan – net zoals gebeurt met een glaslat – mechanisch bevestigen en de duurzaamheid ervan verbeteren.

Wanneer de bestaande muurplaat zich aan het buitenvlak van de muur bevindt (zie afbeelding 3), bestaat een mogelijke oplossing erin om het dampscherm op het buitenvlak van het metselwerk te verlijmen. De isolatie wordt dan verlengd tot buiten het gevelvlak. Dit alternatief is uiterst geschikt voor een latere isolatie langs de buitenzijde van de gevel.

Principe van de aansluiting tussen een gevel en een sarkingdak met het oog op een isolatie langs de buitenzijde van de gevel.
3| Principe van de aansluiting tussen een gevel en een sarkingdak met het oog op een isolatie langs de buitenzijde van de gevel.

De uitvoering van een sarkingdak brengt een wijziging van het gebouwvolume en een verhoging van het gootniveau met zich mee. Naargelang van het Gewest en de gemeente moet men hiervoor over een stedenbouwkundig akkoord beschikken.

Besluit

Om een doeltreffende energetische renovatie te bekomen, moet men een globaal beeld hebben van de uit te voeren werken. De dakdekker moet de bouwheer dus steeds adviseren (zie de WTCB-Dossiers 2016/1.4). In deze context biedt de techniek van het sarkingdak een aantal belangrijke voordelen, voornamelijk wanneer men de gevel langs de buitenzijde wil isoleren. Hoewel het met deze techniek moeilijk of zelfs onmogelijk is om de details van de dakvoeten en -randen perfect uit te voeren, mag ze niet volledig opzij geschoven worden. De renovatiecontext brengt enkele moeilijkheden met zich mee en dwingt om keuzes te maken, die bovendien geen risico op beschadigingen aan het gebouw mogen inhouden.

C. Mees, ir., senior projectleider, afdeling Energie, WTCB

Dit artikel werd opgesteld in het kader van de Technologische Dienstverlening ‘Duurzaam bouwen en duurzame ontwikkeling’ met de financiële steun van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en Innoviris.