Stappenplan voor de implementatie van BIM

De implementatie van BIM in een bedrijf gebeurt niet van vandaag op morgen. Deze overstap dient geleidelijk aan te verlopen. Zodoende kan men gaandeweg de nodige ervaring opbouwen en bijsturen waar nodig. Dit artikel geeft een plan van aanpak om zowel grote als kleine bouwbedrijven hiermee op weg te helpen.
De overgang naar BIM verloopt voor elk bedrijf anders en vraagt om een stapsgewijze strategie op maat. Om deze bedrijfsgebonden aanpak te ondersteunen en te sturen, stellen we hieronder een stappenplan voor.

Basiskennis opbouwen

Als eerste stap is het belangrijk om te weten wat BIM precies is en welke mogelijkheden het te bieden heeft (zie WTCB-Contact 2017/1). Deze informatie kan verkregen worden via verscheidene kanalen, zoals presentaties, evenementen, artikels, boeken, websites (bv. BIMportal.be) ...
De eerste stap om met BIM te beginnen werken, is om het goed te begrijpen en te beseffen dat het gepaard gaat met een mentaliteitswijziging.
– Chiel Beckers, Vanhout
Beginnende ondernemers moeten beseffen dat BIM meer is dan louter een 3D-tool of programma. Het is een werkwijze, een collaboratief proces met een gemeenschappelijk doel dat een actievere communicatie vereist.
– Vincent Didriche, CIT Blaton

Zelfanalyse doorvoeren

Door stil te staan bij de situatie van zijn bedrijf, kan de aannemer meer inzicht krijgen in het nut van een eventuele BIM-implementatie. Wat is de voornaamste activiteit van het bedrijf? Wat zijn de troeven, maar ook de beperkingen? Wat loopt vaak moeilijk in een project? Is er vraag naar BIM bij de klanten? Zijn de partners reeds actief met BIM bezig?
Om te definiëren wat we met BIM willen bereiken, hebben we eerst gekeken naar onze bedrijfswaarden: innovatie, samenwerking en resultaatgerichtheid.
– Silvy Santosa, Willemen

Doelstellingen formuleren

Na de zelfanalyse is het eenvoudiger om te bepalen waarvoor men BIM wil inzetten. Hoewel BIM heel veel mogelijkheden te bieden heeft, zijn ze immers niet allemaal even relevant voor het bedrijf in kwestie. Het is dan ook nuttig om op te lijsten wat men met BIM wil bereiken en welke toepassingen hiervoor nodig zijn. Hierbij maakt men best een onderscheid tussen doelen op korte en op lange termijn. Verder is het relevant om te kijken welke aspecten er eventueel afgehandeld kunnen worden door een extern bedrijf.

Enkele mogelijke BIM-ambities zijn om vanuit een 3D-bouwinformatiemodel (opgebouwd door een projectpartner) verschillende zichten te creëren, hoeveelheden te extraheren voor de prijsofferte, bestelling of vorderingsstaten, en op een meer gestructureerde en efficiënte manier informatie te ontvangen. Voor grotere ondernemingen met meer BIM-maturiteit kunnen deze ambities nog verder gaan, zoals het verminderen van fouten op de werf, een efficiëntere werfopvolging en een beter informatiebeheer, de uitwerking van visualisaties en offertes van mogelijke varianten, de optimalisatie van het prefabricageproces, de opvolging en controle van het budget en/of de planning vanuit een gecoördineerd bouwinformatiemodel …
Wij zijn gestart met BIM met als doel om geprefabriceerde elementen gedetailleerd uit te werken zodat we efficiënt kunnen bouwen volgens een geïndustrialiseerd proces.
– Herman Bernaerts, Ibens
Onze motivatie om te starten met BIM was om visuele controles in 3D uit te voeren op modellen die we kregen van andere bouwpartners, teneinde de kans op fouten te verkleinen.
– Koen Vercaempt, Sibomat

Hard- en software kiezen

Op basis van de vooropgestelde doelstellingen kan de meest geschikte software gekozen worden. Soms is het aangewezen om te investeren in nieuwe toepassingen en eventueel ook in hardware, maar dit is zeker niet altijd noodzakelijk. Het is immers mogelijk dat de huidige software reeds BIM-compatibel is of dat het voor de vooropgestelde ambities volstaat om gebruik te maken van een gratis BIM-viewer (d.i. een software waarmee bouwinformatiemodellen bekeken kunnen worden en de benodigde hoeveelheden bepaald kunnen worden).
De keuze van de tool is belangrijk en moet aangepast zijn aan de bedrijfsstructuur.
– Pierre-Benoit Pousset, Thomas & Piron
Wij vinden het belangrijk dat de opgebouwde modellen toegankelijk en bruikbaar zijn via gratis viewers zodat kleine aannemers het BIM-model virtueel kunnen doorlopen.
– Udo Linden, H.P. Linden

Een pilootproject opstarten en opleidingen volgen

Vervolgens moet men effectief van start gaan om de nodige ervaring op te kunnen bouwen. Dit doet men door een pilootproject op poten te zetten, dat representatief is voor de algemene bedrijfsactiviteiten.

Indien er binnen het bedrijf onvoldoende kennis is over bepaalde processen of software, kan een opleiding hulp bieden. Hieronder wordt zowel een externe opleiding (bv. via een softwareleverancier of opleidingscentrum) als een interne opleiding (bv. via een aanspreekpunt binnen het bedrijf, coaching …) verstaan. Men kan zich eveneens laten begeleiden door een externe adviseur of nieuwe mensen aantrekken met de vooropgestelde BIM-ervaring.
Wij hebben als pilootproject gekozen voor een project met een extra korte uitvoeringstermijn met als voornaamste doel om een zo goed mogelijk zicht te krijgen op wat er gebouwd moest worden. Onze onderaannemers kregen snel een beeld van het gebouw en zagen meteen waar de knelpunten zaten.
– Jurgen Blomme, Houben

Evalueren en terugkoppelen

Elke verandering vraagt om inspanningen. Daarom is het belangrijk om binnen de onderneming te communiceren over de nieuwe BIM-gebruiken. Wat zijn de resultaten? Wat ging vlot en wat verliep minder goed? Wordt het aantal BIM-projecten verhoogd? Worden er bijkomende mensen met BIM-ervaring aangeworven of wordt heel het bedrijf opgeleid? Door de resultaten te evalueren, terug te koppelen en te rapporteren over de opgedane ervaringen met BIM groeien de interesse en motivatie om deze aanpak verder te zetten. Hierdoor zal het werken met BIM elke keer verbeteren.

Aan de slag!

BIM=...
Aangezien BIM zowel voor grote als voor kleine bouwbedrijven een grote meerwaarde te bieden heeft, is het voor iedereen nuttig om hiermee van start te gaan. Hoewel de implementatie van BIM afhankelijk is van de ambities, de grootte en de branche van het bedrijf, zijn de hierboven vermelde stappen voor iedereen van toepassing. Ten slotte willen we ook de volgende tips nog meegeven:
  • houd steeds rekening met de vooropgestelde BIM-ambities en start niet meteen té ambitieus
  • houd het eenvoudig en pin u niet vast op details
  • de verwachtingen van alle partijen zijn verschillend, dus luister naar elkaars wensen.
BIM is geen doel op zich, maar een middel om tot betere resultaten te komen: vlotter samenwerken en communiceren, fouten vermijden alsook efficiënter en productiever werken om kwalitatieve projecten af te leveren.


C. Euben, ir.-arch., adviseur, dienst BIM en informatietechnieken, WTCB
S. Boeykens, KU Leuven