Geotechniek en funderingsprocédés 2005/01.03

Door de opening van de grenzen van de Europese Unie, de groeiende concurrentie tussen de bedrijven en de snelle evolutie van de uitrustingen, gebruikt bij de uitvoering van funderingswerken, is het geotechnische landschap in ons land erg veranderd. De sector wordt immers gekenmerkt door de snelle ontwikkeling van innoverende technieken en procédés.
Tot voor kort bestonden er geen Belgische normen voor geotechnische bouwwerken (noch voor hun ontwerp, noch voor hun uitvoering, de te verrichten proeven in het kader van het voorafgaande geotechnische onderzoek, hun dimensionering, de controle van de uitvoering of de oplevering ervan). Alle referentiedocumenten waren gebaseerd op de ervaring en de gewoonten van de beleidsbepalende organismen (Ministerie van Openbare Werken vóór de regionalisering, gewestelijke ministeries, NMBS, huisvestingsmaatschappijen, intercommunales, leger, havenwezen). Deze voorschriften waren uiteraard erg verschillend. Als gevolg van de versnippering en de vastgeroeste gewoonten in de door deze organismen gecontroleerde markten was er bovendien bijna geen enkele vorm van innovatie mogelijk.

De opening van de grenzen, de toenemende concurrentie tussen de Belgische en buitenlandse bedrijven, de snelle ontwikkeling van de uitrustingen, de strengere eisen inzake kwaliteitscontrole en de evolutie van de Europese normalisatie - vooral met Eurocode 7 'Grondmechanisch ontwerp' - hebben het geotechnische landschap in ons land grondig gewijzigd. De ondernemingen en de ontwerpers werken immers onophoudelijk aan de ontwikkeling van innoverende technieken en procédés.

GeoTechNet

Een recente drijfveer op het vlak van innovatie is het Europese netwerk GeoTechNet (www.geotechnet.org), gestuurd door het CUR (NL), het BRE (UK) en het WTCB.
Geotechnet
De discussies en uitwisselingen vinden drie tot vier keer per jaar plaats in gespecialiseerde werkgroepen, geleid door animatoren uit zo'n 15 Europese landen, die de industriële wereld vertegenwoordigen. Dit netwerk werd opgericht met het oog op de uitwisseling van informatie over de bouwpraktijk en de technische evoluties in de betrokken landen. Het draagt bij tot de verspreiding en validering van de gebruikte methoden in heel Europa, waardoor de technische verantwoordelijken uit alle landen kunnen overtuigd worden van de voordelen van deze innovatieve ontwikkelingen.
De afdeling Geotechniek en Structuren van het WTCB heeft een belangrijke rol gespeeld bij de versteviging en uitbreiding van deze beweging. Enkele projecten die hiertoe bijgedragen hebben, zijn :
  • het gebruik van geokunststoffen in bouwwerken van burgerlijke bouwkunde en industriële stortplaatsen
  • de plaatsing van damplanken en funderingspalen met trilhamers, aangepast aan de geotechnische en omgevingsvoorwaarden
  • de plaatsing van grondverdringende schroefpalen in de bodem zonder trilling
  • de toepassing van de eindige-elementenmethode voor de dimensionering van constructies volgens Eurocode 7
  • de harmonisering met onze buurlanden van de rekenregels voor diepfunderingen aan de hand van diepsonderingen (CPT)
  • de dimensionering van micropalen
  • de controle van de afmetingen van kolommen door middel van jet grouting
  • de opstelling van een Europese procedure voor de uitvoering van statische paalbelastingsproeven (foto  boven links)
  • de ontwikkeling van eenvoudige hulpmiddelen ter voorspelling van de stabiliteit van tijdelijke sleuven en bouwputten (foto boven rechts)
  • de uniformering van de dimensioneringsregels voor grondankers.
Naast deze studies werd ook hard gewerkt aan de normalisering van de geotechnische proeven. Dit gebeurde in een door het CEN gemandateerd comité en zowel voor de procedures voor geotechnische proeven (in het laboratorium en in situ), de dimensioneringsproeven als de controle en de oplevering van de meest voorkomende bouwwerken. Deze activiteiten zijn van belang voor alle betrokkenen bij de uitvoering van geotechnische bouwwerken (de bouwheer, de ontwerper, het studiebureau, het laboratorium, het controlebureau, de aannemer, de verzekeraar en de eindgebruiker).

Nuttige documenten
Een van de meest veelbelovende technieken en procédés is de monitoring van bouwwerken. Deze middelen en procédés kunnen zowel toegepast worden tijdens het ontwerp, de uitvoering als de oplevering van de bouwwerken. Ze vereisen bovendien niet altijd zware investeringen en kunnen leiden tot aanzienlijke besparingen. Hiertoe gebruikt men elke aangepaste techniek die meetwaarden oplevert voor de verplaatsing, de snelheid, de versnelling, de krachten, de belastingen, de druk, het volume, de temperatuur of een combinatie van deze parameters. Het verkrijgen van deze meetwaarden dient uiteraard tot niets zonder een goede correlatie tussen de gemeten parameters en de berekende parameters, ter bepaling van de indicatoren voor het gedrag en de prestaties van de bouwwerken. Deze manier van werken gaat in de richting van een kwaliteitssysteem volgens de principes van de ISO-normen.