Zichtbare en onzichtbare kwaliteits-aspecten voor tegelzetters

Uit de ervaringen van de ingenieurs van de afdeling Technisch advies weten we dat de opdrachtgevers bij de oplevering van een betegeling de meeste aandacht schenken aan zichtbare technische aspecten zoals de vlakheid, de niveauverschillen tussen de tegels, het uitzicht en de zuiverheid. De aannemer van de tegelwerken heeft er met andere woorden alle baat bij om de uitvoeringsaspecten uit de TV 237 te respecteren. Dit artikel gaat dieper in op de onzichtbare aspecten die eveneens bijdragen tot het realiseren van een kwaliteitsvol eindresultaat.


Een aannemer-tegelzetter is een afwerkingsspecialist. Met zijn tegels bekleedt hij niet alleen vloeren en wanden van woningen en winkels, maar betegelt hij ook terrassen, zwembaden en gevels. Hij dient zijn werken steeds af te stemmen op zowel de werken van zijn voorgangers (de metser, de dekvloerder en de stukadoor) als op deze van de bouwberoepen die na hem komen (de loodgieter, de elektricien en de schilder). Een goede coördinatie van al deze werken is dan ook onontbeerlijk. Daarnaast dragen nog andere onzichtbare aspecten bij tot het realiseren van een kwaliteitsvol tegelwerk.

In eerste instantie dient de aannemer-tegelzetter rekening te houden met enkele belangrijke technische aandachtspunten. Vele van deze facetten werden reeds uitvoerig behandeld in voorgaande publicaties. We geven hieronder de top vijf weer:
  • de beoordeling van de ondergrond. Indien de vlakheid van de ondergrond en zijn oppervlaktecohesie onvoldoende blijken, dient men vóór de aanvang van de tegelwerken bijkomende werken uit te voeren zoals het egaliseren of impregneren van de ondergrond. In het geval van cementgebonden dekvloeren vormt ook de ouderdom een aandachtspunt en moet men er zich van vergewissen dat de krimp grotendeels ten einde is. Bij een anhydrietgebonden ondergrond dient het restvochtgehalte onder een zekere drempelwaarde te zijn gezakt, alvorens hij betegeld mag worden. Indien te snel betegeld wordt, kunnen er scheuren en onthechtingen optreden (zie WTCB-Dossiers 2008/4.2)
  • de keuze van het juiste type tegellijm afhankelijk van de tegelsoort, de ondergrond en de beoogde belastingen. Zo bestaan er talrijke soorten tegellijmen met bijvoorbeeld een snelle verharding voor grootformaattegels, vervormbare tegellijmen voor vloerwerken die onderhevig zijn aan grote temperatuurschommelingen, tegellijmen met een verlengde open tijd voor tegelwerken die uitgevoerd worden bij hoge omgevingstemperaturen of tegellijmen die geschikt zijn voor anhydrietgebonden ondergronden
  • het respecteren van de aanbevelingen van de fabrikant bij het aanmaken van de tegellijm. Het is zeer belangrijk om de juiste hoeveelheid aanmaakvloeistof te gebruiken (doorgaans water) en de maturatietijd en de open tijd te respecteren (zie WTCB-Dossiers 2007/2.3 voor de CE-markering van tegellijmen en WTCB-Dossiers 2011/2.12 voor het loskomen van vloertegels)
  • het streven naar een goed contactoppervlak tussen de lijm en de ondergrond. Hiertoe dient men een aangepaste lijm en geschikte lijmkammen te gebruiken en, indien nodig, een dubbele verlijming toe te passen. Luchtinsluitingen zijn te vermijden aangezien ze een holle klank en onthechtingen kunnen veroorzaken. Een holle klank alleen is echter geen afdoende reden om een betegeling af te keuren, tenzij er ook tegels loskomen of voegen degraderen
  • het gebruik van kwaliteitsvolle materialen die voldoen aan de eisen uit de Europese normen en die – in de mate van het mogelijke – over een technische goedkeuring beschikken. Minderwaardige materialen zullen sneller degraderen en een duurzaam resultaat onmogelijk maken. Aan de hand van de technische steekkaart krijgt de tegelzetter een idee van de basiseigenschappen van de te gebruiken materialen. Indien het milieu-aspect meespeelt bij de keuze van de materialen, kan men kiezen voor materialen met specifieke type I-labels zoals het Europese ecolabel (www.ecolabel.be) of kan men zich baseren op de mileuverklaringen van de fabrikanten.
In tweede instantie wordt de kwaliteit van een tegelwerk beïnvloed door aspecten die niet rechtstreeks verband houden met het werk van de aannemer-tegelzetter op de bouwplaats. De kwaliteit hangt immers af van het werk van de gehele onderneming: gaande van de bedrijfsorganisatie, over het contact met de klant, het opstellen van gedetailleerde offertes rekening houdend met de bouwplaatseigenschappen (belang van een voorafgaand plaatsbezoek), tot het behandelen van eventuele klachten. Controle en visie op aspecten zoals personeelsbeleid, het beheer van het materieel, de infrastructuur en het materiaal en documenten zijn hierbij van groot belang.

Aannemingsbedrijven kunnen deze kwaliteits-aspecten aangeven met diverse kwaliteitslabels. Zo kunnen tegelzetters het specifieke label 'Construction Quality meester-tegelzetter' bekomen nadat een administratieve en technische audit aantoonde dat ze noties als kwaliteit, veiligheid, milieu en duurzaamheid toepassen. Voor meer informatie kan u terecht op constructionquality.be.

T. Vangheel, ir., adjunct-labohoofd, laboratorium Ruwbouw- en afwerkingsmaterialen, WTCB