Balansventilatie: betrouwbaarheid van het rendement en andere EPB-gegevens 2013/03.13

De energetische impact van ventilatiesystemen kan doeltreffend beperkt worden door middel van warmterecuperatie. Het is belangrijk dat men zowel bij de keuze van een ventilatiegroep tijdens het ontwerp als bij de berekening van het E- (Brussel en Vlaanderen) of Ew-peil (in Wallonië) in het kader van de EPB-regelgeving kan steunen op een betrouwbare rendementswaarde.

De doeltreffendheid van een ventilatiesysteem met warmteterugwinning (enkel balansventilatie, d.w.z. ventilatiesysteem D) hangt af van het warmteterugwinrendement van de ventilatiegroep zelf en van de balans tussen het totale toe- en afvoerdebiet. Het warmteterugwinrendement van een groep geeft de warmtehoeveelheid aan die men uit de afgevoerde lucht kan terugwinnen om de toevoerlucht voor te verwarmen. Deze informatie wordt opgegeven door de fabrikant. Om dit rendement te kunnen valoriseren in de EPB-regelgeving, moet het bepaald worden met behulp van een laboratoriumproef op de volledige ventilatiegroep en dit, volgens de voorschriften uit de EPB-regelgeving (gebaseerd op de norm NBN EN 308).

Het is jammer genoeg niet altijd evident om met voldoende zekerheid een rendement te behalen dat voldoet aan de EPB-regelgeving. Bepaalde producten worden immers beproefd volgens nationale normen uit het buitenland die verschillen van de Europese norm EN 308. Ten slotte is ook de oorsprong van de gegevens of de beschikbaarheid van een conform proefrapport niet altijd gewaarborgd ...

EPB-databank

Om de betrouwbaarheid van de voor de EPB-berekening gebruikte productgegevens te verhogen, stelden de drie Gewesten een gemeenschappelijke databank op die vrijwillig aangevuld en gebruikt kan worden. Fabrikanten die dit wensen, kunnen hun productgegevens laten erkennen en deze, na een grondige controle door een onafhankelijk controleorganisme, laten publiceren op www.epbd.be. Deze onafhankelijke controle waarborgt de betrouwbaarheid van de gepubliceerde gegevens. De verantwoordelijken voor de EPB-berekening, architecten, bouwheren maar ook installateurs kunnen deze gegevens met andere woorden zonder meer gebruiken voor hun berekeningen. Dit systeem bestaat ook voor andere eigenschappen dan het rendement (zie tabel) en voor een reeks andere productgroepen: ventilatoren, natuurlijke ventilatieopeningen, isolatiematerialen, zonneweringen ...

Voorbeeld van beschikbare EPB-gegevens op www.epbd.be
Type motor DC
Maximaal vermogen 2 x 110 W (twee ventilatoren)
Rendement 87 % 83 % 80 %
... bij een debiet (m³/h) ≤ … 106 245 380
Automatische regeling Nee
Type bypass Volledige bypass

Het merendeel van de in de databank opgenomen rendementen bevindt zich tussen 70 en 90 %. Samen met het rendement wordt ook steeds het proefdebiet vermeld en, eventueel, verschillende rendementswaarden voor verschillende proefdebieten. Het warmteterugwinrendement van een bepaalde ventilatiegroep zal doorgaans lichtjes dalen naarmate het debiet stijgt. Maar opgelet: voor de EPB-berekening moet men een rendement gebruiken met een proefdebiet dat gelijk is aan of groter is dan het totale vereiste debiet voor het gegeven project. Indien er bijvoorbeeld een totaal minimumdebiet van 330 m³/h geëist wordt voor de toevoer en een totaal minimumdebiet van 225 m³/h voor de afvoer, moet men bij de EPB-berekening een rendement met een proefdebiet van minstens 330 m³/h hanteren (zie tabel en afbeelding).

Andere criteria voor de keuze van een ventilatiegroep

De databank vermeldt eveneens een aantal andere karakteristieken van ventilatiegroepen die het E- of Ew-peil kunnen verlagen (zie Infofiche 42.3).

Zo is bijvoorbeeld ook het elektriciteitsverbruik van de ventilatoren belangrijk. In plaats van AC-motoren (wisselstroom) zou de voorkeur moeten uitgaan naar DC-motoren (gelijkstroom) en/of ventilatoren met een laag maximaal vermogen.

Een automatische debietregeling zorgt voor een balans tussen de totale toe- en afvoerdebieten en biedt zo – ook bij variabele drukverschillen (vervuiling van de filters ...) – een maximale warmteterugwinning.

Ten slotte kan men met een (bij voorkeur volledige) bypass de warmteterugwinning volledig uitschakelen om bijvoorbeeld in de zomernachten ten volle te kunnen genieten van de koelere buitenlucht.

Natuurlijk hangt de keuze voor een bepaalde ventilatiegroep niet alleen af van deze energetische karakteristieken. Denken we bijvoorbeeld ook maar even aan de filtratie, de akoestische prestaties, de duurzaamheid, de prijs ...

De databank is dus een goede manier om de betrouwbaarheid van de energetische karakteristieken na te gaan, maar ook niet meer.

S. Caillou, dr. ir, adjunct-laboratoriumhoofd, laboratorium Luchtkwaliteit en ventilatie, WTCB