Zelfverdichtend beton: aandachtspunten voor de uitvoering 2012/03.04

Een van de vele voordelen van zelfverdichtend beton (ZVB) is dat de plaatsing ervan veel minder mankracht vereist en minder trillings- en geluidshinder met zich meebrengt. Voor velen vormt de correcte uitvoering van ZVB-elementen echter nog steeds een hindernis. In dit artikel zullen enkele aandachtspunten voor de uitvoering toegelicht worden.
Dankzij de verschijning van de nieuwe uitvoeringsnorm NBN EN 13670 in 2010 en zijn Belgische bijlage in het voorjaar van 2012 werden alvast enkele uitvoeringsaspecten opgehelderd. Deze norm vormt, samen met verschillende Europese en internationale richtlijnen, een goede basis voor de correcte uitvoering van ZVB-elementen.

Eisen voor de bekisting

Omwille van het zeer vloeibare karakter van het ZVB vormt de dichtheid van de bekisting een belangrijk aandachtspunt. De kleinste opening kan immers aanleiding geven tot lekkage van pasta met de nefaste gevolgen vandien voor het gerealiseerde element. Naden, doorvoeren van centerpennen en dergelijke dienen dan ook zo (lek)dicht mogelijk afgewerkt te worden. Daarnaast dient men ook het opdrijven van lichte elementen (bv.  vloerverwarmingselementen) in de bekisting te vermijden.

Het gebruik van ZVB kan aanleiding geven tot een snellere plaatsing van het beton en dus tot hogere stortsnelheden. Dit kan, in combinatie met andere factoren (bv. de eigenschappen van het verse beton, de vorm en afmetingen van de bekisting) leiden tot bekistingsdrukken die veel hoger liggen dan bij traditioneel verdicht beton en zelfs tot hydrostatische drukken (zie WTCB-Dossiers nr. 2006/3.7). Om veiligheidsredenen raden veel documenten daarom aan om bij het ontwerp van de bekisting uit te gaan van hydrostatische drukken.

Plaatsing

De plaatsing van ZVB vergt veel minder mankracht
Bij de ontvangst van het ZVB op de bouwplaats dient gecontroleerd te worden of het geleverde beton overeenstemt met het voorgeschreven beton. Naast een controle van de leveringsbon bestaat de kwaliteitscontrole bij voorkeur ook uit een nazicht van de vloeimaat (SF-klasse). Afhankelijk van de toepassing en de specifieke bijkomende eisen die aan het ZVB gesteld werden (bv. m.b.t. de viscositeit), dienen eventueel op een beperkt aantal stalen bijkomende verse-betonproeven uitgevoerd te worden. Desalniettemin dringt een visuele controle tijdens de uitvoering van het ZVB zich nog steeds op om onder meer ontmenging of onvolledige vulling van de bekisting tijdig op te merken.

Een bijzonder aandachtspunt voor ZVB is het verval van de verwerkbaarheid van het beton. Het beton moet immers ook aan het einde van de plaatsing nog over adequate vloei-eigenschappen beschikken om zijn zelfverdichtende eigenschappen te behouden. ZVB mag bovendien op geen enkele manier getrild worden aangezien dit de ontmenging van het beton in de hand kan werken.

De lengte van de horizontaal af te leggen weg in de bekisting mag bij geen van de in de onderstaande tabel weergegeven methoden te groot worden. De maximaal aanvaardbare afstand zal voor een gegeven ZVB afhankelijk zijn van de capaciteit van het beton om zich in de bekisting te verplaatsen met behoud van zijn homogeniteit. Hoe groter de afstand, hoe meer het beton onderhevig kan zijn aan ontmenging. In Europese en Internationale richtlijnen kunnen waarden van 5 tot 10 m teruggevonden worden.

Plaatsingsmethoden voor ZVB
Methode Opmerking Aandachtspunten
Klassiek van bovenaf vullen Risico op ontmenging Valhoogte beperken tot 1 m (zoals bij traditioneel verdicht beton)
Inbrengen van een dompelbuis langs de bovenzijde van de bekisting Een hoge wapeningsdichtheid en/of een smalle bekisting vormen een aandachtspunt
  • de dompelbuis moet gekozen worden volgens de wapeningsdensiteit, de bekisting en het ZVB-mengsel
  • de ZVB-samenstelling moet aangepast worden aan de pompdrukken
Vullen van de bekisting langs de onderzijde met behulp van een pomp Bij deze methode wordt het vallen van het beton in de bekisting vermeden
  • de bekisting moet aangepast worden
  • de bekistingsdruk kan de hydrostatische druk overschrijden
  • de ZVB-samenstelling moet aangepast worden aan de pompdrukken
  • de betonleveringen moeten goed gepland worden

Aangezien er bij de verwerking van ZVB niet getrild mag worden, moet men opletten voor de insluiting van grote luchtbellen bij de vulling van de bekisting. Europese documenten raden daarom aan om de stortsnelheid te beperken bij verticale elementen. Bij grootschalige projecten dienen de betonleveringen elkaar ook goed op te volgen om zichtbare stortnaden te vermijden.

Net zoals bij traditioneel verdicht beton vergt ook de nabehandeling van ZVB bijzondere aandacht om onder meer scheuren ten gevolge van plastische krimp te vermijden. Specifiek voor ZVB is dat de nabehandeling de stortsnelheid dient te volgen.


Volledig artikel


P. Van Itterbeeck, dr. ir.,projectleider, laboratorium Structuren
V. Dieryck, ir., adjunct-laboratoriumhoofd, laboratorium Betontechnologie, WTCB