Spoelen van drinkwaterinstallaties vóór hun ingebruikname 2011/04.16

In de WTCB-Dossiers nr. 2011/2.15 werd besproken hoe drinkwater verontreinigd kan worden als gevolg van de plaatsing van de verdeelleiding. Indien men kiest voor een aangepast materiaal en de sanitair installateur bij de installatie de nodige voorzichtigheid aan de dag legt, is het mogelijk om deze risico’s grotendeels uit te sluiten. Het blijft niettemin noodzakelijk om de nieuwe installatie vóór haar ingebruikname grondig te spoelen en - in een beperkt aantal gevallen - ook te desinfecteren.
Afb. 1 Spoelvolgorde van de verschillende installatieonderdelen in een gebouw met drie bouwlagen.
Tijdens de spoeling moet men streven naar een zo groot mogelijke watersnelheid in de betrokken leidingsectie. De minimaal te behalen watersnelheid is 1 m/s. In een correct gedimensioneerde installatie liggen de gerealiseerde watersnelheden doorgaans een stuk hoger. Om de vereiste watersnelheid niet in het gedrang te brengen, mag men het koud- en warmwaterleidingnet niet gelijktijdig spoelen. Vermits het warmwaterleidingnet gevoed wordt door het koudwaterleidingnet, moet dit laatste het eerst gespoeld worden om het contaminatierisico te beperken.

De spoelvolgorde van de verschillende installatieonderdelen wordt toegelicht in afbeelding 1. Men gaat van start bij de meest stroomopwaarts gelegen leidingsectie (d.w.z. deze die het dichtst bij de teller gelegen is) om in stroomafwaartse richting verder te gaan tot het meest stroomafwaarts gelegen tappunt bereikt is.

De spoeling wordt uitgevoerd per leidingsectie, waarbij men begint met sectie 1. De spoeling van de betrokken vertakking moet steeds volledig afgelopen zijn alvorens men overgaat tot de behandeling van een volgende (meer stroomafwaarts gelegen) installatieonderdeel. Zo wordt leidingsectie 6 pas gespoeld na de secties 4 en 5.

Aantal stroomafwaarts te openen tappunten volgens de nominale diameter van de verdeelleiding.
Materiaal Aantal stroomafwaarts te openen tappunten (n) volgens de nominale diameter (DN) van de verdeelleiding
Koper DN 18 22 28 35 42 54 66.7
n 1 2 3 4 6 10 16
Roestvast staal DN 18 22 28 35 42 54 64
n 1 2 3 4 6 10 14
Verzinkt staal DN 3/4” 1” 1 1/4” 1 1/2” 2” 2 1/2” 3”
n 2 3 5 7 11 19 26
Meerlagige buis DN 20 26 32 40 50 63 75
n 1 2 3 4 7 11 17
PVC-U DN 20 25 32 40 50 63 75
n 1 2 3 5 7 11 16
PE DN 20 25 32 40 50 63 75
n 1 2 3 4 7 10 15
PP DN 20 25 32 40 50 63 75
n 1 1 2 3 4 7 12

Om een toereikende watersnelheid in de te spoelen leidingsectie te kunnen halen, moeten stroomafwaarts hiervan steeds voldoende tappunten geopend worden (zie tabel). Dit aspect wordt nader toegelicht in de lange versie van dit artikel.


Afb. 2 Spoeling van leidingsectie 6, gelegen aan het uiteinde van de eerste vertakking.
Om de vereiste watersnelheid te bereiken in de leidingsecties die zich aan de uiteinden van de vertakkingen bevinden en die bijgevolg het laatst gespoeld worden (bv. de leidingsecties 4, 5 en 6 uit afbeelding 1), moeten alle tappunten stroomafwaarts van de betrokken leidingsectie geopend worden (te beginnen met het meest stroomafwaarts gelegen tappunt). Na het verloop van de vereiste spoeltijd (zie verder) moeten deze tappunten in omgekeerde volgorde gesloten worden (d.w.z. te starten met het meest stroomopwaarts gelegen tappunt). Afbeelding 2 illustreert de spoeling van leidingsectie 6 uit afbeelding 1. Men begint hierbij met kraan A om te eindigen met kraan D.

De spoeltijd gaat in nadat deze laatste kraan geopend is en is afhankelijk van de leidinglengte. Het is de bedoeling dat de inhoud van de te spoelen leiding twintig keer vervangen wordt. Indien men uitgaat van een watersnelheid van 1 m/s, dient men per meter te spoelen leiding dus een spoeltijd van 20 seconden te respecteren. Mocht leidingsectie 6 in totaal 9 meter lang zijn, dan zou men na het openen van kraan D met andere woorden 180 seconden moeten wachten alvorens deze opnieuw gesloten zou mogen worden om vervolgens over te gaan tot het sluiten van de kranen C, B en ten slotte A.

Volledig artikel


L. Vos, ir.-arch., onderzoeker, laboratorium ‘Duurzame energie- en watertechnieken’, WTCB
K. De Cuyper, ir., coördinator van de Technische Comités, WTCB