Smart-Geotherm 2011/03.04

Op 1 september 2011 gaat het groots opgezette innovatietraject ‘Smart-Geotherm’ van start. Het gaat hier om een zes jaar durend project met de financiële steun van het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT), waarin het WTCB een sleutelrol zal spelen bij de uitvoering en de coördinatie. Dit project streeft ernaar om te komen tot bijna-energieneutrale gebouwen door de ontwikkeling van geïntegreerde concepten die gebruikmaken van geothermie, betonkern­activering en andere technieken. Gelet op het feit dat niet minder dan de helft van het huidige gebouwenpark in aanmerking komt voor de implementatie van dergelijke concepten, leidt het geen twijfel dat dit project een belangrijke maatschappelijke en economische impact kan hebben.
In mei 2010 legde Europa via de herziening van haar EPB-richtlijn (zie ook het artikel 'Uiterst energiezuinig leren bouwen') een aantal duidelijke ambities op het gebied van de energieprestaties van gebouwen vast. Zo werd aan de verschillende Lidstaten gevraagd om alle nieuwe gebouwen tegen 2021 bijna-energieneutraal te maken. Eén van de mogelijkheden om aan deze doelstelling te voldoen, ligt in het realiseren van gebouwen met een extreem lage nettowarmtebehoefte (bv. passieve gebouwen), waarbij de resterende energiebehoeften gedekt worden door plaatselijk te winnen hernieuwbare energie.

In het kader van het ‘Smart-Geotherm’-project, dat tot stand kwam op vraag van en in samenwerking met verschillende boorfirma’s, gespecialiseerde funderingsbedrijven, algemene aannemers, toeleveranciers, producenten en installateurs, zal er voornamelijk gewerkt worden aan manieren om de resterende energiebehoeften op een zo efficiënt mogelijke manier in te vullen. Dit zal gebeuren in het kader van een speciaal hiertoe opgericht projectconsortium, bestaande uit medewerkers van het WTCB, de K.U.Leuven, het VITO, de VCB, de Bouwunie, de ABEF, Infobeton.be en de FEBE. Een sleutelelement in deze aanpak is de combinatie van lange- en kortetermijnenergieopslag en intelligente sturingssystemen die toelaten om het geothermische potentieel van de ondergrond en de activering van de massieve structuurelementen optimaal te exploiteren.


Zoals hiervoor reeds kort aangehaald werd, bestaat het ‘Smart-Geotherm’-concept erin om het gebouw zodanig te isoleren dat de nettowarmtebehoefte grotendeels ingevuld kan worden door het gebruik van hernieuwbare energie te combineren met een aantal intelligente en geïntegreerde technieken. Deze aanpak is in feite drieledig :
  • het aanwenden van systemen waarbij de thermische energie op korte of lange termijn opgeslagen wordt in de structurele massa (BKA) of de bodem (KWO, BEO, energiepalen), al dan niet in combinatie met meer flexibele opslagsystemen (PCM, …) (zie afbeelding)
  • het opbouwen en verspreiden van kennis, toepassingen en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van grondgekoppelde warmtepompen
  • het ontwikkelen van slimme sturingssystemen en de maximale inzet van goedkope en/of hernieuwbare energie.
Deze innovatieve aanpak kan tevens voor een aantal deelaspecten tot een belangrijke doorbraak leiden. Zo vormt de implementatie van enkele recente in het buitenland ontwikkelde technieken (bv. toepassing in geprefabriceerde heipalen in Nederland) in de bij ons gangbare ondergrondse constructiemethoden (bv. in de grond gevormde schroefpalen) een hele uitdaging.

Daarnaast zou het ‘Smart-Geotherm’-project ook een aanzienlijke economische impact kunnen hebben. Als men weet dat er vandaag de dag in ons land slechts in 2 % van het jaarlijkse nieuwbouwvolume gebruikgemaakt wordt van de technieken die deel uitmaken van het trajectvoorstel (grondgekoppelde warmtepompen, betonkernactivering, opslag van thermische warmte, …) en dat dit percentage - gelet op de gehanteerde geïntegreerde aanpak - zou kunnen oplopen tot om en bij de 50 %, is de rekening snel gemaakt … Dit betekent met andere woorden dat er voor verschillende subsectoren een significante groei te verwachten valt in termen van omzet en tewerkstelling.

In de loop van het project zal er een intensieve interactie zijn met de gebruikerscommissie en een drietal technische werkgroepen. Zo zullen er verschillende casestudy’s en pilootprojecten uitgevoerd worden waarbij de binnen het project ontwikkelde geïntegreerde aanpak in de praktijk gebracht zal worden. Bedrijven die hieromtrent meer informatie wensen te verkrijgen, kunnen terecht op info@bbri.be of www.smartgeotherm.be (vanaf september). 

N. Huybrechts, ir., afdelingshoofd, afdeling ‘Geotechniek’, WTCB