Verven en kitten 2010/04.13

TC schilderwerk, soepele muur- en vloerbekledingenEr is tegenwoordig een ruim assortiment aan kitten voorhanden die een uitgebreid toepassingsniveau kennen in de bouwsector. Sommige van deze kitten kunnen om esthetische redenen overschilderd worden. Op andere kitten zal de verf echter onvoldoende hechten of zullen de vervormingen van de kit een duurzame overschildering verhinderen. Indien men toch een duurzaam esthetisch effect wenst te creëren, is het raadzaam om de kitten niet te overschilderen, maar in plaats daarvan gepigmenteerde kitten te gebruiken.
Kitten worden niet alleen gebruikt voor de opvulling van gaten of scheuren, maar ook als beglazings-, uitzettings- of verbindingsvoegen binnen- en buitenshuis (aansluitingen tussen de muur en het schrijnwerk, tussen de muur en het plafond, ...). Ze zijn met andere woorden essentieel voor de duurzaamheid van een bouwwerk.

De norm NBN EN ISO 11600 maakt een onderscheid tussen glas- en bouwkitten. Deze categorieën worden verder onderverdeeld in klassen volgens hun vervormingsvermogen en soepelheid. Zo bestaan er zogenaamde 'elastische' kitten die grotere vervormingen kunnen opvangen en 'plastische' kitten die minder rekbaar zijn.

De keuze en de kwaliteit van de gevelkitten kunnen voorgeschreven worden volgens de technische voorschriften STS 56.1 'Dichtingskitten voor gevels'. Dit document geeft prestaties op voor gevelkitten volgens hun klasse en geeft bovendien aanbevelingen voor de keuze van de klasse volgens het voorziene gebruik en de afmetingen van de voeg.

De volgende kitten zullen doorgaans een esthetische overschildering vragen :
  • kitten die gaten of scheuren opvullen
  • verbindingsvoegen binnenshuis
  • beglazingsvoegen.
Bepaalde kitten zullen echter een onvoldoende hechting van de verflaag toelaten en mogen niet geschilderd worden (zie tabel). Dit is onder meer het geval voor siliconenkitten, bitumineuze kitten en rubberkitten.

Kitten die al dan niet geschilderd kunnen worden en compatibele verven.
Kitten Compatibele verven (*)
Kitten die niet geschilderd mogen worden (Universele) azijnzure-siliconenkitten, neutrale-siliconenkitten, rubberkitten, bitumineuze kitten -
Kitten die geschilderd mogen worden (mits vereiste minimale aanhechting) Kitten op basis van acryl, polyurethaan, hybride polysulfide en polyurethaan, MS polymeer Alkyd- en acrylverven
Kitten op basis van polysulfide of butyl Alkydverven
Kitten op basis van lijnolie, epoxy, polyester, cellulose, SPUR polymeer Zie technische fiche
(*) De compatibele verven worden weergeven in het algemeen en ter informatie. Deze compatibiliteit met de kit moet steeds geverifieerd worden aan de hand van de technische fiche van het product.

Met kitten kan men een ononderbroken verbinding verzekeren tussen bewegingsgevoelige materialen (uitzettings- en verbindingsvoegen,  ..). Wanneer er op de kit een verflaag aangebracht wordt, moet deze de dimensionele vervormingen ervan kunnen opvangen. Indien dit niet het geval is, zullen er scheuren en/of onthechtingen optreden. Deze schade zal zich vooral voordoen bij dikke of weinig elastische verflagen of bij zwaar belaste kitten die belangrijke dimensionele vervormingen ondergaan. Dit is meer bepaald het geval bij voegen rondom dubbele beglazingen, uitzettingsvoegen en verbindingsvoegen langer dan 3 m in de gevel.

Voor deze toepassingen is het raadzaam om geen verflaag aan te brengen, maar gepigmenteerde kitten te gebruiken. Om de kitten minder te laten opvallen, zijn ze vaak verkrijgbaar in verschillende tinten (wit, grijs, bruin, zwart of doorzichtig). Kitten voor houttoepassingen zijn eveneens beschikbaar in verschillende tinten en RAL-kleuren volgens de houtsoort waarop ze aangebracht worden. We willen erop wijzen dat kitten met lijnolie die gebruikt worden bij de plaatsing van enkele beglazingen steeds geschilderd moeten worden.

Er kunnen zich bij het overschilderen van kitten ook andere euvels voordoen die te wijten zijn aan compatibiliteitsproblemen tussen de verf en de kit of aan de droogtermijn van de kit.

De compatibiliteitsproblemen kunnen veroorzaakt worden door :
  • een chemische onverenigbaarheid tussen de bindmiddelen van de kit en de verf (zie tabel)
  • een wijziging van de eigenschappen van de kit (elasticiteit, duurzaamheid, ...) na de aanbrenging van de afwerkingsverf
  • een migratie van de inhoudsstoffen van de kit naar de verf. Hierdoor kunnen er zich in de verflaag zones vormen die anders zijn van kleur, langzamer drogen of stof aantrekken
  • een vertraging van de droging van de verf (doorgaans op basis van oplosmiddelen) die veroorzaakt wordt door de kit
  • een verstoring van de hechting van bepaalde sneldrogende verven met de kit (omwille van de verhoogde oppervlaktespanning).
Bindmiddelen van dezelfde aard zijn doorgaans chemisch compatibel. Watergedragen verven, emulsies en dispersies zullen de samenstelling van de kit meestal niet wijzigen. Het verdient in ieder geval aanbeveling om op voorhand de technische fiches en de technische goedkeuringen van de kitten te raadplegen om na te gaan of ze overschilderd mogen worden en, zo ja, met welke compatibele verven. We willen erop wijzen dat de schilder steeds op de hoogte moet gebracht worden van de aard van de kit of, idealiter, de technische fiche van het product moet ontvangen. Indien dit niet gebeurt, kan hij laatste onmogelijk de gebruikte kit identificeren.

Ten slotte drogen bepaalde kitten zeer snel (soms in enkele minuten) waardoor de schilderwerken niet onderbroken hoeven te worden. Bij dikkere kitten is het vaak aangewezen om pas te schilderen van zodra deze volledig droog zijn. Indien men deze raadgeving niet opvolgt, kan de drogingskrimp van de kit de verf doen barsten of afschilferen. Een te snelle overschildering kan tevens de droging van de kit wijzigen of de eigenschappen ervan aantasten.


Volledig artikel


E. Cailleux, dr., technologisch adviseur (*), projectleider, departement 'Materialen, Technologie en Omhulsel', WTCB
V. Pollet, ir., adjunct-departementshoofd 'Materialen, Technologie en Omhulsel', WTCB
(*) Technologische Dienstverlening 'REVORGAN - Revêtements organiques', gesubsidieerd door het Waals Gewest.