Bouwknopen en K-peil 2010/03.16

HygrothermieDe EPB-regelgevingen in de drie Gewesten houden vooralsnog geen rekening met bouwknopen bij de berekening van de transmissieverliezen. Studies toonden aan dat deze knopen nochtans een niet te verwaarlozen invloed uitoefenen op de voornoemde verliezen. Hun relatieve belang neemt bovendien nog toe naarmate het isolatieniveau van het gebouw verbetert. Op initiatief van de drie Gewesten werd er een methode ontwikkeld om rekening te houden met de invloed van bouwknopen in de EPB-regelgevingen.
Deze methode wil vooral de nadruk leggen op het goede thermische ontwerp van de bouwdetails en reikt hiervoor onder meer een eenvoudige aanpak aan. Momenteel houden de regelgevingen nog geen verplichting in om bouwknopen in rekening te brengen. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid in de nabije toekomst veranderen. We geven hieronder de hoofdlijnen van de methode weer. De methode is enkel van toepassing op bouwknopen; de onderbrekingen in de isolatielaag die eigen zijn aan de scheidingsconstructie dienen meegerekend te worden bij de bepaling van de warmtedoorgangscoëfficiënt (U-waarde) van deze constructie.

1. Basisopties

De methode stelt drie basisopties voorop voor het in rekening brengen van bouwknopen :
  • optie A : gebruik maken van een gedetailleerde berekening. Bij deze traditionele aanpak brengt men elke bouwknoop afzonderlijk in rekening aan de hand van zijn lengte of aantal knopen en zijn lineaire- of puntwarmtedoorgangscoëfficiënt
  • optie B : de methode met de 'EPB-aanvaarde knopen'. Bij deze methode wordt het rekenwerk dat gepaard gaat met bouwknopen vereenvoudigd (zonder hun belang teniet te doen) en legt men de nadruk op de optimalisatie ervan. Hiertoe worden alle bouwknopen van het gebouw opgedeeld in twee categorieën : de EPB-aanvaarde knopen (die voldoen aan een aantal eenvoudige regels, zie § 2) en de niet-EPB-aanvaarde knopen. Voor de knopen uit de eerste categorie wordt een kleine forfaitaire toeslag van 3 punten ingerekend op het globale warmte-isolatiepeil van het gebouw (K-peil). Knopen uit de tweede categorie moeten daarentegen afzonderlijk in rekening gebracht worden door middel van de gedetailleerde berekening volgens optie A. Indien een bepaalde knoop performanter is dan de limiet die opgelegd werd voor EPB-aanvaarde knopen, kan deze eveneens in rekening gebracht worden door middel van een gedetailleerde berekening
  • optie C : deze optie wordt gehanteerd wanneer men geen aandacht wenst te schenken aan de bouwknopen. In dit geval wordt een forfaitaire toeslag van 10 K-punten toegepast.

2. Conformiteitsvoorwaarden

Een knoop is EPB-aanvaard (volgens optie B) wanneer hij aan minstens een van de volgende voorwaarden voldoet :
  • de knoop beantwoordt aan minstens een van de volgende basisregels :
    • het verzekeren van de continuïteit van de isolatielagen door het respecteren van een minimale contactlengte (zie afbeelding 1) het verzekeren van de continuïteit van de isolatielagen door tussenvoegen van isolerende delen (zie afbeelding 2)
    • het respecteren van de minimale lengte van de weg van de minste warmteweerstand (zie afbeelding 3).
  • de lineaire warmtedoorgangscoëfficiënt van de knoop is kleiner dan de grenswaarde die opgelegd wordt afhankelijk van het knooptype (bv. 0,15 W/mK voor een inspringende hoek en 0,1 W/mK voor verbindingen rond deuren en ramen).
Afb. 1 Minimale contactlengte.
Afb. 1 Minimale contactlengte.
Afb. 2 Tussenvoeging van isolerende delen.
Afb. 2 Tussenvoeging van isolerende delen.
Afb. 3 Principeschema van de weg van de minste warmteweerstand.
Afb. 3 Principeschema van de weg van de minste warmteweerstand.
De voornoemde methode geeft ten slotte ook (meestal vrij negatieve) waarden bij ontstentenis op voor de lineaire en puntwarmtedoorgangscoëfficiënten. Deze waarden kunnen gebruikt worden in opties A en B. Dit artikel geeft slechts een beknopt overzicht van de methode om bouwknopen in rekening te brengen. Voor meer informatie kan men een verklarend document en de opleidingsmodules raadplegen op de volgende website : www.energiesparen.be/epb/bouwknopen.

A. Tilmans, ir., onderzoeker, afdeling 'Klimaat, installaties en energieprestatie', WTCB
D. Van Orshoven, ir., adjunct afdelingshoofd, afdeling 'Klimaat, installaties en energieprestatie', WTCB


Nuttige informatie
De term 'bouwknoop' slaat op :
  • de lineaire verbindingen tussen de verschillende scheidingsconstructies die deel uitmaken van het verliesoppervlak van een gebouw
  • de lineaire en puntvormige onderbrekingen in de isolatielaag van de scheidingsconstructies, voor zover ze niet eigen zijn aan de scheidingsconstructies (spouwhaken, skelet, ...).
In het nieuwe reglementaire kader worden koudebruggen met andere woorden onderverdeeld in bouwknopen enerzijds en onderbrekingen in de isolatielaag die deel uitmaken van de scheidingsconstructie anderzijds.