Gebruiksgeschiktheid van buizen voor sanitair en/of verwarming 2010/02.14

TC Sanitaire en industriële loodgieterij, gasinstallaties
Terwijl vroeger slechts een beperkt aantal buismaterialen gebruikt werd voor alle sanitaire toepassingen en verwarmingssystemen, treft men tegenwoordig een brede waaier van producten aan op de markt. Het doel van dit artikel is om aan de hand van de buismarkering meer duidelijkheid te verschaffen over de gebruiksgeschiktheid van buizen voor sanitaire en/of verwarmingsinstallaties.

1. Buismarkering

Bij wijze van voorbeeld analyseren we de markering van een buis die de volgende gegevens vermeldt :

*MERKXXY* Ø20x3.4* PPR-80 TYP3 DIN 8077-8078-1988-20BAR\20C 10BAR\60C *DVGW 8317AS2295* ATG 08\2061*NSF 61* *001\457-UNE EN ISO 15874-2 classe 1/10 bar - 60C-S 2.5* LNEC DH 601* SVGW 8912 2401* CSTBat 61/782 ATEC 14\03-782 class 2/8 bar - 70C* * OVGW W1222* SKZ A214 * Piip/a139 EN ISO 15874-2 class A* -E9-B- -*09:19* - *01/GIU/07* -*0708

De meest interessante delen van de markering werden aangegeven met een groene kleur en worden hieronder besproken :
  • MERKXXY : de vermelding van de naam van de fabrikant en van het buismerk dat door deze fabrikant geproduceerd wordt
  • Ø20x3.4 : de buitendiameter en de wanddikte van de buis bedragen 20 en 3,4 mm
    PPR : de buis is vervaardigd uit polypropyleen randompolymeer (PPR)
  • 10BAR\60C : de buis is bestand tegen een werkdruk van 10 bar en een watertemperatuur van maximum 60 °C. De buis mag bijgevolg toegepast worden in een Belgische sanitaire installatie waarin de temperatuur nooit hoger ligt dan 60 °C
  • ATG 08\2061 : ATG is de afkorting van ‘Agrément Technique/Technische Goedkeuring’. Deze goedkeuring geeft aan dat de buis door de Belgische certificatie-instelling BUtgb goedgekeurd werd voor gebruik op de Belgische markt. De buis is enkel goedgekeurd voor de toepassing die beschreven wordt in de ATG nr. 2061 (geschikt voor gebruik in een drukleidingsysteem voor de verdeling van sanitair koud en warm water)
  • EN ISO 15874-2 class A : de productnorm van deze buis is de Europese norm EN ISO 15874. ‘Class A’ heeft betrekking op de buisdiameters DN 12, 16, 20, 25, 32, 40, … t.e.m. 160 die in België toegepast worden voor kunststofleidingen
  • UNE EN ISO 15874-2 classe 1/10 bar : de in Italië uitgebrachte versie van de voornoemde Europese productnorm EN ISO 15874. ‘Classe 1/10 bar’ duidt op een temperatuur- en drukklasse. De Europese normalisatie onderscheidt 5 temperatuurklassen voor buizen voor zowel koud- als warmwaterverdeling (zie tabel). De normalisatie koppelt aan elk van de 5 temperatuurklassen 4 mogelijke drukken (4, 6, 8 of 10 bar). De klassen 4, 6 en 8 bar worden niet gebruikt in België
  • 09:19* - *01/GIU/07* -*0708 : deze buis werd op 1 juli 2007 gefabriceerd om 9u19 op de productie-eenheid 0708. Deze informatie garandeert de traceerbaarheid van het product na zijn distributie.
Temperatuurklassen volgens de Europese normalisatie.
Klasse (1) TS [°C] (2) Tijd [jaar] (3) TM [°C] (4) Tijd [jaar] (3) TE (°C) (5) Tijd [u]
(3)
Toepassing
1 60 49 80 1 90 100 Sanitair warm water 60 °C
2 70 49 80 1 95 100 Sanitair warm water 70 °C
3 20 0,5 50 4,5 65 100 Vloerverwarming op lage temperatuur
30 20
40 25
4 20 2,5 70 2,5 100 100 Vloerverwarming
40 20
60 25
5 20 14 90 1 100 100 Radiatorverwarming op hoge temperatuur
60 25
80 10
(1) Elke klasse moet gecombineerd worden met een druk van 4, 6, 8 of 10 bar.
(2) TS : bedrijfstemperatuur.
(3) Tijd gedurende dewelke de buis bij de gegeven temperatuur TS, TM of TE aan de gekozen druk moet kunnen weerstaan.
(4) TM : maximumtemperatuur die bereikt wordt bij een normale werking.
(5) TE : uitzonderlijke temperatuur die bijvoorbeeld kan ontstaan naar aanleiding van een falende thermostaat.

Verder bevat de buismarkering ook gegevens die minder belangrijk zijn voor de Belgische bouwpraktijk, maar wel noodzakelijk kunnen zijn in andere landen, zoals :
  • class 2/8 bar : de buis is bestand tegen een werkdruk van 8 bar en een watertemperatuur van maximum 70 °C
  • DIN 8077-8078-1988 : de buis voldoet aan de Duitse productnormen voor buizen in polypropyleen
  • DVGW, SVGW, CSTBat, ATEC, OVGW, … : de buis voldoet aan een aantal goedkeuringen van certificatie-instellingen in andere landen.

2. In de praktijk

De beschouwde buis mag toegepast worden in een Belgische sanitaire installatie voor de verdeling van koud en warm water, waarin de temperatuur nooit hoger wordt dan 60 °C. Het volstaat voor een kunststofbuis niet om te verifiëren of de productnorm correct opgenomen werd in de markering. Om de gebruiksgeschiktheid van de buis na te gaan voor sanitair of verwarming, dient men immers ook te controleren of de buis beschikt over de juiste temperatuur- en drukklasse.


Volledig artikel


L.Vos, ir.-arch., onderzoeker, laboratorium ‘Duurzame Energie- en watertechnieken’, WTCB
K. De Cuyper, ir., coördinator van de Technische Comités, WTCB