De toekomst luidt veelbelovend 'BIM' 2010/02.17

TC BedrijfsbeheerDe gebouwuitrustingen worden alsmaar complexer ten gevolge van de hogere eisen op het gebied van comfort, milieu, veiligheid en onderhoud. Om het hoofd te kunnen bieden aan deze evolutie, wordt de traditionele tweedimensionale manier van werken (papieren plannen aangevuld met de informatie uit het bestek) steeds vaker vervangen door de toepassing van bouwmodellen, waarbij de driedimensionale weergave van het gebouw rechtstreeks gelinkt wordt aan de informatie die men anders dient op te zoeken in het bestek.
Schematische voorstelling van een Building Information Model.
Schematische voorstelling van een Building Information Model.
In deze bouwmodellen hebben de lijnen en de punten van een gewone tekening plaatsgemaakt voor 'slimme objecten'. Zo bestaat een 'muur' niet langer uit een verzameling lijnen, maar vormt het een alleenstaand object dat bovendien aangevuld wordt met extra informatie over bijvoorbeeld de gebruikte grondstoffen of de functie die het object 'muur' uitoefent binnen het bouwmodel.

Het resultaat van een dergelijke doorgedreven gegevensdigitalisatie wordt een Building Information Model genoemd of kortweg BIM. Een BIM kan beschouwd worden als een 3D+-model, vermits het de 3D-weergave combineert met extra informatie over de verschillende objecten. Het eindigt bovendien niet bij 3D, aangezien men dit model ook kan koppelen aan een tijdsplanning (4D-simulatie) of kostprijs (5D-kostprijsberekening).

Aangezien een BIM een duidelijk overzicht biedt van alle informatie die in de loop van het bouwproces of de levenscyclus gegenereerd wordt door de verschillende partijen, gaat het veel verder dan traditionele digitale bouwmodellen of CAD-software (Computer Aided Design). Kortweg kan gesteld worden dat een BIM uit twee grote deelaspecten bestaat : een driedimensionale weergave van het gebouw enerzijds en een databank met bijkomende informatie over de eigenschappen, de prestaties, de materialen, ... anderzijds.

Doordat een BIM gekoppeld kan worden aan diverse andere systemen en softwarepakketten (bv. stabiliteitsberekeningsprogramma's, productiesystemen voor onder meer geprefabriceerde gevelelementen en financiële systemen), kan het volledige bouwproces in feite beheerd worden door dit ene bouwmodel. Om alle voordelen van een BIM ten volle te kunnen benutten, is het evenwel noodzakelijk dat alle beschikbare gegevens uitwisselbaar zijn tussen de verschillende aan het model gekoppelde systemen. Om dit doel te bereiken, werkt buidlingSMART (*) momenteel volop aan de ontwikkeling van een open uitwisselingsformaat dat de naam Industry Foundation Classes (IFC) meekreeg.

Dankzij de toepassing van een BIM zou het bouwproces met andere woorden een stuk efficiënter kunnen verlopen :
  • ontwerpfouten kunnen reeds in een vroeg stadium aan het licht komen dankzij de controle op de knelpunten (bv. kruisende buizen), waardoor het risico op problemen in het verdere bouwproces beperkt wordt
  • doordat de bouwpartners samen aan één enkel model werken, beschikken alle betrokkenen steeds over dezelfde, meest recente, informatie. Deze transparante en eenduidige manier van communiceren kan daarom leiden tot een aanzienlijke daling van de faalkosten en het aantal discussies tussen de verschillende partijen
  • dankzij de driedimensionale weergave kunnen alle alternatieven vooraf bekeken worden . De klant krijgt hierdoor een realistischer beeld en meer inspraak tijdens de ontwerpfase
  • de tijdswinst die ontstaat door het feit dat alle informatie op dezelfde plaats verzameld wordt, zorgt voor een kortere uitvoeringstermijn, waardoor er meer tijd overblijft voor de optimalisatie van het gebouw.
De overschakeling naar de BIM-methode vergt aanvankelijk een zekere hoeveelheid geld en energie, waardoor het gebruik ervan in eerste instantie nadelig kan lijken. Eens het systeem goed op punt staat, zal het deze opstartkosten evenwel zonder problemen kunnen vergoeden.

Om een correcte informatieuitwisseling te waarborgen, is het van groot belang dat er binnen het bouwteam vooraf overleg gepleegd wordt over de opbouw van het BIM. Hiertoe kan het nuttig zijn een BIM-manager aan te duiden die instaat voor de controle en ondersteuning van het bouwproces.


T. Lemoine, ing., onderzoeker, afdeling 'Akoestiek', WTCB

(*) Een internationale organisatie die architecten, ingenieurs, constructeurs en fabrikanten in contact brengt met softwareleveranciers.