Waterdichtheid onder gelijmde betegelingen 2010/02.11

De uitvoering van een keramische betegeling kan de voorafgaandelijke plaatsing van een waterdichting vereisen, al naargelang van de aard van de ondergrond en de blootstelling aan vocht. Dit artikel geeft een beschrijving van de bestaande systemen en de eventuele specificaties die erop van toepassing zijn.
Soms kan de aannemer-tegelzetter zich ertoe verplicht zien om een afdichting (*) rechtstreeks onder de gelijmde betegeling aan te brengen, bijvoorbeeld bij de betegeling van balkons, inloopdouches of collectieve douches, in aanwezigheid van bepaalde vochtgevoelige ondergronden, of indien dit voorgeschreven werd in het bestek. Hiertoe zijn er verschillende systemen voorhanden met elk een aantal bijzondere toebehoren (verstevigingsstroken of -netten (ook voor de hoeken), aanpassingsstukken ter hoogte van de afvoerkolk, …).

Matten

Deze matten zijn een fractie van een millimeter dik en zijn gewoonlijk opgebouwd uit een folie (bv. polyethyleen) die aan beide zijden bekleed kan worden met een al dan niet geweven textiel of een net om de hechting van de tegellijm te verbeteren. De mat wordt in de lijmlaag gedrukt vóór het aanbrengen van de tegels. Bepaalde matten kunnen tevens dienst doen als scheidingslaag en worden daarom voorzien van een reliëf van enkele millimeter. Hoewel het CEN TC 254 gewijd is aan soepele waterdichtingsmembranen, bestaat er vooralsnog geen enkele norm of specificatie voor dergelijke producten.

Platen

Deze platen worden voorafgaandelijk op de ondergrond verlijmd en vormen een stijve onderlaag van enkele millimeters tot meerdere centimeters dik. Ze kunnen opgebouwd zijn uit een schuim (bv. geëxpandeerd of geëxtrudeerd polystyreen) dat bekleed werd met verstevigingslagen, een textiel of een met mortel omhuld net om de hechting van de tegellijm te verbeteren. Er bestaan vooralsnog geen specificaties voor dergelijke betegelbare composietplaten.

Vloeibaar aangebrachte dichtingsproducten

Het gaat om producten van verschillende oorsprong die doorgaans in verschillende lagen (met een totale dikte van enkele millimeters) aangebracht worden met behulp van een rol, een penseel, een borstel of een lijmspaan. De bestaande specificaties hebben hoofdzakelijk te maken met de waterdichtheid, het scheuroverbruggende vermogen en de hechting (na verschillende verouderingscycli). Het ononderbroken karakter van dergelijke vloeibare afdichtingen wordt gewoonlijk als een voordeel beschouwd.

Voor binnentoepassingen (temperaturen tussen 5 en 40 °C) op vloeren en muren bevat deel 1 van de ETAG 022 de richtlijnen die de CE-markering (AoC2+) aan de hand van een Europese Technische Goedkeuring (ETA) mogelijk moeten maken. Dit document is van toepassing op 'kits' onder de vorm van vloeibaar aangebrachte membranen uit één of meerdere componenten (met inbegrip van eventuele primers), evenals op voegloze vloerbedekkingen (verfsystemen, verstevigingsnetten uit glasvezels (polyester), polyurethaan, epoxy). Indien er een afwerking (ter verzekering van de slijtweerstand) onder de vorm van een keramische betegeling voorzien is, moet ook de voorgeschreven tegellijm aan een beoordeling en pertinente proeven onderworpen worden. De leidingen, afvoerkolken, keramische tegels en hun voegmortel maken geen deel uit van de 'kit'. De ETAG heeft evenmin betrekking op zwembaden en industriële processen.

Voor buitentoepassingen en gebruik in zwembaden is het de (geharmoniseerde) NBN EN 14891 die de grondslag zal vormen voor de CE-markering (AoC3). Deze norm geeft een meer compleet overzicht van de vloeibaar aangebrachte dichtingsproducten (tabel 1) voor gebruik onder gelijmde keramische binnen- en buitenbetegelingen (muren en vloeren).

De verschillende soorten vloeibaar aangebrachte dichtingsproducten.
Op basis van … Symbool (*) Aard Vorm
Ciment et polymère CM Mengsel van hydraulische bindmiddelen, polymeren, granulaten en organische toeslagstoffen Aanmaakklaar
mengsel
Harsen in dispersie DM Mengsel van organische bindmiddelen in waterige dispersie van polymeren, organische toeslagstoffen en minerale vulstoffen Gebruiksklaar
mengsel
Reactieve harsen RM Mengsel van kunstharsen, minerale vulstoffen en organische toeslagstoffen, waarbij de verharding plaatsgrijpt door een chemische reactie Eén- of multicomponentenproduct
(*) Optionele karakteristieken :
'O' : weerstand tegen scheurvorming bij negatieve temperaturen
'P' : weerstand tegen chloorhoudend water (bv. in zwembaden).

In de praktijk

Er bestaan nog geen specifieke aanbevelingen voor de keuze van een welbepaald systeem. Het is dan ook raadzaam om de uitvoeringsrichtlijnen van de fabrikanten na te leven met betrekking tot het gebruiksdomein ervan (binnen/buiten, vloer/muur, zwembad), de verenigbare lijmtypes, de noodzaak van een eventuele primer en de tegelkeuze (formaat, schokbestendigheid, …). De bepaling van de belangrijkste prestaties van vloeibaar aangebrachte producten kan gebaseerd worden op een dieper uitgewerkte normalisatie. In ons land zorgt de BUtgb overigens voor de aflevering van Technische Goedkeuringen voor vloeibaar aangebrachte producten die doorgaans geassocieerd worden met een welbepaalde tegellijm.

Verder is de sector het erover eens dat de aansluitingsdetails (verbindingen) van de afdichting een heikel punt vormen en dat er een gebrek is aan correcte en gedetailleerde documentatie. De TV's 196 en 227 kunnen in deze context reeds een aantal nuttige detailleringen aanreiken. Daarnaast werd er een werkgroep opgericht die de gegevens uit de TV's 196, 227 en 237 verder zal aanvullen en expliciete regels zal opstellen voor de rechtstreekse plaatsing van afdichtingen onder een gelijmde betegeling.


Y. Grégoire, ir.-arch., adjunct-afdelingshoofd, afdeling 'Materialen', WTCB
F. de Barquin, ir., departementshoofd, departement 'Materialen, technologie en omhulsel', WTCB

(*) De dichtingsmembranen voor gebruik op balkons (TV 196) en op platte daken (TV 191 en TV 215) vallen buiten de scope van dit artikel, evenals de drainerende afdichtingen die aangebracht worden onder de dekvloer.