Infofiches 'Ventilatie' ter verklaring van de EPB 2009/04.17

HygrothermieHet van kracht worden van de energieprestatieregelgeving voor gebouwen (EPB ) in de drie Gewesten heeft uiteraard een aantal praktische gevolgen voor de werkzaamheden van de aannemer. Om hieromtrent duidelijkheid te scheppen, zullen er binnenkort drie reeksen Infofiches verschijnen, en dit zowel voor de residentiële als de niet-residentiële sector. Hierin zal dieper ingegaan worden op de gebouwschil, de technische installaties en het ventilatiesysteem. In dit artikel gaat de aandacht uit naar laatstgenoemde reeks, waarin een stand van zaken opgemaakt wordt van de EPB-eisen inzake ventilatie, vanuit het oogpunt van de verschillende betrokken aannemers.
Vermits de ventilatie een weerslag heeft op het volledige gebouw, kunnen er verschillende bouwspecialisten betrokken zijn bij de keuze van het systeem, de onderdelen en eventueel ook de positie ervan : de aannemers, belast met de ruwbouw, de dakwerken of de binnenafwerking, de schrijnwerker (buiten- en binnenschrijnwerk) of nog, de installateur van het ventilatiesysteem (deze laatste is soms ook verantwoordelijk voor de verwarming, het sanitair, de elektriciteit, …).

De eerste Infofiche geeft een korte algemene schets van de bestaande ventilatiesystemen en hun implicaties. Door gebruik te maken van een eenvoudige vragenlijst, waarvan een overzicht opgenomen is in onderstaande tabel, zal elke specialist rechtstreeks doorverwezen worden naar de fiche die overeenstemt met het door hem te installeren onderdeel.

Andere Infofiches behandelen elk een specifiek onderdeel of een onderdelengroep en belichten de volgende punten :
  • de functie van het onderdeel, het betrokken ventilatiesysteem, …
  • de EPB-eisen voor het onderdeel (die gerespecteerd moeten worden door de aannemer die verantwoordelijk is voor de installatie ervan)
  • de rol van de aannemer en de ontwerper : wie draagt gewoonlijk de verantwoordelijkheid voor de keuze en de dimensionering van het onderdeel ? Welke informatie moet verschaft worden door de ontwerper ? Moeten er gegevens overgemaakt worden aan de EPB-verantwoordelijke ?
  • aanbevelingen ter verbetering van de kwaliteit van het ventilatiesysteem (betere binnenluchtkwaliteit, lager energieverbruik, meer comfort, ...). Deze aanbevelingen moeten toelaten varianten op het bijzondere bestek voor te stellen.
Een algemene Infofiche gaat nader in op het ontwerp en de dimensionering van de verschillende ventilatiesystemen, en dit zowel voor de residen­tiële als de niet-residentiële sector. Deze informatie is bijzonder nuttig voor aannemers die tevens verantwoordelijk zijn voor een deel van het ontwerp (bv. mechanische ventilatie) of in geval van een renovatie.

Een andere Infofiche is dan weer gericht op de mogelijke verbetering van de energieprestaties van het gebouw (E-peil). Dit kan enerzijds gebeuren door een geschikte keuze van het ventilatiesysteem en zijn onderdelen en anderzijds door de correcte installatie ervan : zelfregelende natuurlijke-toevoeropeningen, luchtdichtheid van de kanalen, afstelling van het mechanische-ventilatiedebiet, warmteterugwinning, …

Terwijl bepaalde van deze maatregelen slechts een verbetering van 1 tot 2 punten teweegbrengen, kan het door (de combinatie van) een aantal andere mogelijk zijn het E-peil fors te verminderen.

Het E-peil is erg belangrijk voor de bouwheer. Parameters zoals de maximale niet te overschrijden waarde, de mogelijke premies en energiebesparingen en de meerwaarde bij de verkoop van het gebouw kunnen voor de klant immers doorslaggevende argumenten vormen bij de keuze van een geschikte oplossing.

Ondanks de beperkingen die eraan vasthangen, kan de EPB-regelgeving in bepaalde vakgebieden (zoals de ventilatiesector) beschouwd worden als een onuitputtelijke bron van ontwikkelingen. In de Infofiches die weldra zullen verschijnen op energie.wtcb.be, vindt de bouwprofessioneel dan ook een schat aan informatie die hem in staat moet stellen ten volle te profiteren van deze evolutie.

Overzicht van de vragenlijst.
Aannemer Onderdeel Systeem (*) Te controleren punten
Ruwbouwaannemer Natuurlijke-toevoeropening A-C Moet er in de buitenmuren een uitsparing voorzien worden voor de luchttoevoeropening ? Moet er in de buitenmuren een luchttoevoeropening geïnstalleerd worden ?
Dakdekker/ Dichtingswerker Natuurlijke-afvoeropening A-B Moet er in het dak een afvoeropening (en een verticaal kanaal) geïnstalleerd worden ?
Buitenschrijnwerker Natuurlijke-toevoeropening A-C Moeten er in de vensters of de deuren luchttoevoeropeningen geïnstalleerd worden ?
Binnenschrijnwerker Doorstroomopening A-B-C-D Moeten er in of onder de binnendeuren doorstroomopeningen voorzien/geïnstalleerd worden ?
Installateur van het ventilatiesysteem Luchttoevoeropening en luchtafvoeropening B-C-D Moeten er in de buitenmuren of het dak luchttoevoer- of luchtafvoeropeningen geïnstalleerd worden ? Moeten er luchttoevoer- of luchtafvoeropeningen voorzien worden voor andere aannemers (dakdekker, …) ?
Openingen, kanalen en groepen B-C-D Moeten er kanalen en/of ventilatoren geïnstalleerd worden ?
(*) Kort overzicht van de verschillende ventilatiesystemen : A : natuurlijke toevoer en afvoer, B : mechanische toevoer en natuurlijke afvoer, C : natuurlijke toevoer en mechanische afvoer, D : mechanische toevoer en afvoer.

S. Caillou, dr. ir., onderzoeker, afdeling 'Energie en klimaat', WTCB