ETICS : het pleister 2009/04.11

TC Plafonneer- en voegwerkenEen buitenbepleisteringssysteem op isolatie of ETICS is van binnen naar buiten toe opgebouwd uit bevestigingsmiddelen (lijm en/of mechanische bevestigingen), een isolatiemateriaal en het eigenlijke pleister. Dit artikel behandelt de aard en de functies van de samenstellende materialen van het pleister.

1. Functies

Het pleister moet het bouwwerk gedurende zijn ganse levensduur beschermen tegen de weersinvloeden (in het bijzonder tegen de regen) en moet voldoende waterdampdoorlaatbaar zijn. Verder dient het pleister erkend te zijn als ongevoelig voor scheurvorming, hechtend en bestand tegen de schokken die kunnen voorkomen in de blootstellingzone. Hoewel het pleister (en het ETICS) er wel toe bijdraagt, heeft het niet tot taak om de luchtdichtheid te waarborgen. Naast zijn technische functies heeft het tevens een esthetische rol te vervullen.

2. Aard van de materialen

Het pleistersysteem is samengesteld uit een gewapend grondpleister (glasvezelwapening) en een afwerkpleister (zie tabel). Het kan verder aangevuld worden met voorbehandelings- of afwerkingsproducten, die de absorptie van de ondergrond regelen, de hechting tussen de lagen bevorderen en de kleur homogeniseren. Een geschikte verf kan het systeem vervolledigen. Dit uitvoeringsprocédé vergt bovendien de toepassing van een aantal specifieke toebehoren (sokkel-, stop- en hoekprofielen uit PVC, roestvrij staal of aluminium). Men spreekt van een dun pleister wanneer de totale dikte beperkt is tot 3 à 8 mm. Dikke pleisters hebben een dikte van meer dan 8 mm.

Afwerkpleisters : types, samenstelling en karakteristieken.
Type Hoofdbindmiddel Uitharding Weersomstandig-
heden (*) tijdens de uitvoering
Uitvoerings-
gemak
Kleurmogelijk-
heden
Organische pleisters Acrylaathars Fysieke droging / Coalescentie Droog Van 5 tot 3 0°C Eenvoudig Zeer groot
Siliconenpleisters Siliconenhoudend hars (acryl-siloxaan) Groot
Silicaatpleisters Kaliumsilicaat (waterglas) Chemische reactie / Fysieke droging Droog tot licht vochtig Van 8 tot 25 °C Moeilijk Beperkt
Minerale pleisters Cement of hydraulische kalk (eventueel gemodificeerd) Droog tot licht vochtig Van 5 tot 30 °C Zeer moeilijk
(*) Deze voorwaarden gelden tijdens de werken en minstens 24 uur nadien. Het beschouwde oppervlak moet in elk geval beschermd zijn tegen rechtstreekse bezonning en sterke wind. Het gaat hier om de omgevingstemperatuur en de temperatuur van de ondergrond.

2.1. Het grondpleister

Het grondpleister kan samengesteld zijn uit een organisch bindmiddel of uit een mineraal bindmiddel (bv. cement) waaraan eventueel een organisch bindmiddel (bv. acrylaat) toegevoegd wordt. De aard van het bindmiddel speelt een belangrijke rol bij het opnemen van de onvermijdelijke hygrothermische spanningen en het gedrag bij scheurvorming (trek­sterkte en elasticiteitsmodulus).

Organische grondpleisters worden verondersteld elastischer te zijn dan minerale. Zo kan de elasticiteitsmodulus oplopen tot 1000 N/mm² voor een organisch grondpleister, tot 2000 N/mm² voor een mineraal pleister op basis van hydraulische kalk en tot 8000 N/mm² voor een mineraal pleister op basis van cement.

2.2. Het afwerkpleister

Minerale pleisters bestaan uit een mineraal hoofdbindmiddel (cement en/of kalk), een eventueel organisch deel (gemodificeerd cement) en vulstoffen. Ze vereisen de toevoeging van aanmaakwater op de bouwplaats. Hun aanvankelijk alkalische pH vermindert mettertijd door carbonatatie (vanaf het zichtvlak).

Silicaatpleisters zijn samengesteld uit een mineraal hoofdbindmiddel van het silicaattype (kaliumsilicaat), een kleine hoeveelheid polymeren in dispersie of eventuele alkalibestendige (doorgaans van het styreen-acrylaattype) organische additieven (ter verbetering van de waterwerendheid) en anorganische pigmenten en vulstoffen die niet reageren met het kaliumsilicaat. Deze laatste eis houdt in dat het aantal bruikbare kleurpigmenten sterk beperkt wordt. De toevoeging van een kleine hoeveelheid organisch bindmiddel laat toe de waterabsorptie te verminderen zonder afbreuk te doen aan de waterdampdoorlaatbaarheid. Dergelijke producten zijn sterk alkalisch als gevolg van hun hoofdbindmiddel. Onder de vorm van pasta zijn ze gebruiksklaar.

Organische pleisters bestaan uit een organisch hoofdbindmiddel onder de vorm van een acrylaathars in dispersie, vulstoffen en additieven. Aangezien ze geen anorganische (minerale) bindmiddelen bevatten, zijn ze niet alkalisch. Gelet op hun neutrale pH vereisen deze producten gewoonlijk de toevoeging van een biologisch niet-afbreekbaar biocide om hun bescherming tegen mos- en algengroei te verzekeren. Als ze worden aangebracht op een alkalisch mineraal (cementhoudend) grondpleister, moeten deze afwerkpleisters alkalibestendig zijn. Onder de vorm van pasta zijn ze gebruiksklaar.

Organische siliconenpleisters zijn op hun beurt samengesteld uit een hoofdbindmiddel onder de vorm van een siliconenhoudend acrylhars in emulsie (ter verbetering van de waterwerendheid), polymeren in dispersie, pigmenten, vulstoffen en additieven. Ze vertonen een goede waterdampdoorlaatbaarheid. Onder de vorm van pasta zijn ze gebruiksklaar.

Gelet op de verschillende uithardingswijzen, is het naleven van de eisen inzake de weersomstandigheden tijdens de uitvoering een absolute noodzaak. De producten moeten bovendien aangebracht worden volgens de voorschriften van de leverancier/producent.


Volledig artikel


Y. Grégoire, ir.-arch., adjunct-afdelingshoofd, afdeling 'Materialen', WTCB
E. Godderis, ingenieur coördinator, Inspectie-Certificatie, BCCA