Druksterkte van metselwerkproducten 2009/04.03

TC RuwbouwDit artikel heeft tot doel om de ambiguïteiten tussen de benamingen uit de oude Belgische en nieuwe Europese normen uit de wereld te helpen. Dit is erg belangrijk voor de voorschrijvers en gebruikers van de Eurocode 6 en diens Nationale Bijlagen.

Metselstenen

In het kader van de CE-markering zijn de producenten van metselstenen verplicht om de druksterkte en de klasse van de steen te declareren.

De druksterkte van de metselsteen, beproefd volgens de methode uit de NBN EN 772-1, wordt gedeclareerd naargelang de aard van het materiaal. Dit gebeurt door middel van een fractiel van 50 % (gemiddelde waarde) en/of van 5 % (karakteristieke waarde).

Soms kan ook de declaratie van de genormaliseerde druksterkte fb opgelegd worden, d.i. de druksterkte van een equivalente aan de lucht gedroogde metselsteen met een breedte en een hoogte van 100 mm.

Verder definiëren de productnormen twee klassen van elementen die gedeclareerd moeten worden :
  • klasse I (conformiteitsattesteringssysteem 2+) : stenen waarvoor de producent een betrouwbaarheidsniveau van 95 % ten aanzien van het gedeclareerde fractiel (50 % of 5 %) certificeert
  • klasse II (conformiteitsattesteringssysteem 4) voor alle andere stenen.

Metselmortels

Metselmortels kunnen ofwel industrieel vervaardigd worden ofwel aangemaakt worden in situ.

Men kan twee types industrieel vervaardigde mortels onderscheiden :
  • prestatiemortels (conformiteitsattesteringssysteem 2+), waarvoor de producent de druksterkte fm declareert. Deze waarde wordt in het laboratorium bepaald op prisma's 4/4/16 (volgens de norm EN 1015-11) en kan uitgedrukt worden in de vorm van een klasse (de letter M, gevolgd door de sterktewaarde in N/mm²)
  • volgens samenstelling gespecificeerde mortels (conformiteitsattesteringssysteem 4), waarvoor de producent de dosering van de bestanddelen declareert ('receptmortels').
Vermits de in situ aangemaakte mortels ('receptmortels') buiten de scope van de norm vallen, zijn ze niet onderhevig aan de CE-markering. Hun verschillende industrieel vervaardigde bestanddelen moeten echter wel van een CE-markering voorzien worden, overeenkomstig de norm die erop van toepassing is.

Prestaties van 'receptmortels'

In de Nationale Bijlage van de Eurocode 6 is een tabel opgenomen met indicatieve informatie omtrent de mogelijke samenstellingen voor 'receptmortels' en hun verhoopte druksterkte (zie hieronder). Verder bevat hij een aantal aanbevelingen voor de keuze van de sterkte van de metselstenen. Deze tabel is onttrokken uit de TV 208, maar maakt wel gebruik van de nieuwe Europese benamingen. 


Indicatieve informatie omtrent de mogelijke samenstellingen voor 'receptmortels' en hun verhoopte druksterkte (*).
Oude
Belgische
benaming
Voorbeelden
van mortelsamenstellingen
Nieuwe
Europese benaming
In massa (kg)
bindmiddel
per m³ droog
zand
In volumedelen Mortel Metselsteen
Cement
(C)
Kalk-
hydraat
(CL )
Hydrau-
lische
kalk
(HL)
Zand Druk-
sterkte fm
volgens de
norm
EN 1015-11
(N/mm²)
Equi-
valente
klasse
of
waarde
Genorma-
liseerde
gemiddelde
druksterkte fb
(N/mm²)
M1 C 400 1 - - 3 20 M 20 fb>20
M2 C 300 1 - - 4 12 12 12≤fb≤48
M3 C 250 CL 50 2 1 - 9 8 8 8≤fb≤32
C 200 HL 100 2 - 1 10
M4 C 200 CL 100 1 1 - 6 5 M 5 5≤fb≤20
C 150 HL 150 1 - 1 7
M5 C 150 CL 150 1 2,5 - 7 2,5 M 2,5 2,5≤fb≤10
C 100 HL 200 1 - 2,5 11
HL 400 - - 2 5
(*) De afkortingen C (cement), CL (kalkhydraat) en HL (hydraulische kalk) worden in deze tabel enkel gebruikt ter verbetering van de leesbaarheid en het goede begrip.



Volledig artikel


A. Smits, ir., projectleider, laboratorium 'Ruwbouw- en afwerkingsmaterialen', WTCB
Y. Grégoire, ir.-arch., adjunct-afdelingshoofd, afdeling 'Materialen', WTCB