Schilderwerk, soepele muur- en vloerbekledingen

Verlichting en contrast voor personen met een visuele beperking 2009/03.12

Hoewel de keuze van de kleuren bij de uitvoering van schilderwerken doorgaans een louter esthetische kwestie is, moeten er voor personen met een visuele beperking nog een aantal bijkomende aspecten in aanmerking genomen worden. In dit artikel gaan we dieper in op het belang van de keuze van verven met een goed kleur- en luminantiecontrast.
Afb. 1 Voor slechtzienden is het gebruik van goede contrasten erg belangrijk.
Afb. 1 Voor slechtzienden is het gebruik van goede contrasten erg belangrijk.
Uit de nationale gezondheidsenquête die uitgevoerd werd in 2004, is gebleken dat personen met een visuele beperking een niet te verwaarlozen aandeel van de bevolking uitmaken. Uit deze bevraging kwam namelijk naar voren dat 3 % van de bevolking 'matig visueel beperkt' is en dat 0,5 % te kampen heeft met 'ernstige visuele beperkingen'. Met de vergrijzing van de bevolking zal dit aandeel naar alle waarschijnlijkheid nog in stijgende lijn gaan. Reden genoeg dus om er de nodige aandacht aan te besteden, zeker wanneer men mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wil laten wonen en het risico op ongevallen wil beperken.

In het kader van de toegankelijkheid van de bebouwde omgeving ging de interesse vroeger hoofdzakelijk uit naar het thema 'rolstoeltoegankelijk bouwen'. Bij een inclusieve ontwerpbenadering gaat men echter nog een stap verder en wordt de aandacht toegespitst op een zo ruim mogelijke groep van eindgebruikers.

Afb. 2 Meting van de reflectiecoëfficiënt met behulp van een spectro-colorimeter.
Afb. 2 Meting van de reflectiecoëfficiënt met behulp van een spectro­colorimeter.
De aspecten contrast en verlichtingssterkte zijn erg belangrijk voor de waarneming en de oriëntatie binnen gebouwen. Dit geldt in het bijzonder voor voornoemde groep personen met een matige visuele beperking.

Slechtzienden zijn vooral gevoelig voor luminantieverschillen en niet zozeer voor verschillen in tint en saturatie. Zo zullen zij het verschil tussen rood en groen bijvoorbeeld minder goed waarnemen dan het verschil tussen wit en blauw. Het luminantiecontrast tussen twee oppervlakken wordt bepaald door hun onderlinge luminantieverschil, een parameter die op zijn beurt afhankelijk is van hun respectieve reflectiecoëfficiënten.

Het luminantieverschil tussen twee oppervlakken kan eenvoudig bepaald worden met behulp van een luminantiemeter. Het vastleggen van exacte criteria ter beoordeling van een dergelijke meting ligt evenwel moeilijker, vermits de omgevingsverlichting en de positie van de waarnemer de resultaten kunnen beïnvloeden.

Afb. 3 Beoordeling van het luminantiecontrast tussen twee oppervlakken volgens de BS 8300 en de ADAAG.
Afb. 3 Beoordeling van het luminantiecontrast tussen twee oppervlakken volgens de BS 8300 en de ADAAG.
Voor wat de evaluatie van contrasten betreft, kan men verschillende bronnen raadplegen, waarin telkens eisen gesteld worden aan het verschil in reflectiecoëfficiënt (Light Reflection Value of LRV) tussen de beschouwde oppervlakken : Volgens deze referentiedocumenten gebeurt de beoordeling van het contrast tussen twee op uniforme wijze verlichte diffuse en opake oppervlakken door de vergelijking van hun respectieve reflectiecoëfficiënten, die opgemeten worden met behulp van een (spectro)colorimeter.


Volledig artikel


S. Danschutter, ir.-arch., projectleider, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB
P. D'Herdt, ir., projectleider, afdeling 'Klimaat, installaties en energieprestatie', WTCB