Thermische isolatie van hellende daken bij renovatie 2009/03.06

De thermische eisen worden alsmaar strenger. Ook daken kunnen niet aan deze tendens ontsnappen. Zo zal de Umax-waarde voor daken in het Vlaamse Gewest vanaf 1 januari 2010 verscherpt worden van 0,4 tot 0,3 W/m²K, zoals nu reeds het geval is in Wallonië en Brussel. Vermits deze eis ook van toepassing is bij renovatie, trachten we in dit artikel een antwoord te bieden op een aantal vaak gestelde vragen met betrekking tot de na-isolatie van daken.
In deze bijdrage gaan we dieper in op de manier waarop men een bestaand dak zonder onderdak thermisch kan na-isoleren en worden de mogelijkheden en beperkingen van een zogenoemd ersatz-onderdak als voorlopig alternatief voor een volwaardig onderdak uiteengezet.

Functies van het onderdak

Het onderdak speelt een belangrijke rol in de dakopbouw :
  • het draagt bij tot de winddichtheid
  • het verhindert het ontstaan van luchtstromingen doorheen en achter de isolatielaag
  • het zorgt ervoor dat het occasionele water dat doorheen de dakbedekking dringt (bv. bij hevige regen en wind, bij het wegwaaien van een dakpan, …) de isolatie en de binnenafwerking niet kan bevochtigen
  • het vermijdt de bevochtiging van de isolatie tengevolge van condensatie op de onderzijde van de dakbedekking of door smeltende stuifsneeuw die doorheen de pannen geblazen wordt
  • het verhindert dat er via het dak stof in de binnenruimte zou terechtkomen.
Het voorzien van een onderdak is met andere woorden ten stelligste aanbevolen.

Plaatsing van een ersatz-onder­dak

Indien de plaatsing van een volwaardig onderdak niet mogelijk is (bv. omdat het budget ontoereikend is), wordt aangeraden om een ersatz-onderdak te voorzien. Het gaat hier om een soepele folie die met behulp van een bevestigingslat en een soepele kitvoeg langs binnen bevestigd wordt aan de onderzijde van het dak, op de plaats waar men normaalgesproken het onderdak zou aantreffen. Dit ersatz-onderdak beschermt de isolatie en de binnenafwerking tegen de invloeden van het buitenklimaat (water, wind, stof, ...), voor zover deze doorheen de dakbedekking voelbaar zouden zijn.

De soepele folie die gebruikt wordt als ersatz-onderdak dient dampopen te zijn en zodanig geplaatst te worden dat het eventuele vocht dat terechtkomt op de bovenzijde ervan, afgevoerd wordt naar de dakgoot, zonder hierbij het daktimmerwerk te bevochtigen (dit zou immers aanleiding kunnen geven tot houtrot).


Dwarsdoorsnede van een na-geïsoleerd dak (zonder tengellatten) dat voorzien is van een ersatz-onderdak.
Dwarsdoorsnede van een na-geïsoleerd dak (zonder tengellatten) dat voorzien is van een ersatz-onderdak.
1. Dakpan
2. Bevestigingslat
3. Keper
4. Ersatz-onderdak
5. Houten lat (verduurzaamd)
6. Panlat
7. Soepele kitvoeg
8. Isolatie tussen de kepers
 9. Isolatie onder de kepers
10. Lucht- en dampremmende laag
11. Leidingspouw
12. Binnenafwerking

Om de bevochtiging van de kepers door zijdelings afvloeiend water te vermijden, zou men ervoor moeten zorgen dat dit afgevoerd wordt naar het midden van de ersatz-onderdakbaan. Hiertoe dient men centraal tussen de kepers een houten lat met geringe hoogte (bv. 15 mm) tegen de panlatten te vernagelen, die het ersatz-onderdak op deze plaats een beetje naar beneden drukt (zie bovenstaand schema). Vermits deze lat in contact kan komen met het eventuele water dat via de pannen op het ersatz-onderdak neervalt, is het belangrijk dat ze verduurzaamd wordt.

Bij het aanbrengen van de isolatie tegen het ersatz-onderdak dient men er tenslotte op toe te zien dat er geen luchtspouw ontstaat tussen beide lagen (cf. Infofiche nr. 24).

Beperkingen

Hoewel het in elk geval beter is een ersatz-onderdak te voorzien dan helemaal geen onderdak, dient men zich rekenschap te geven van het feit dat dit ersatz-onderdak steeds een voorlopig karakter heeft en een aantal minpunten vertoont. Zo biedt het slechts een beperkte bescherming ten opzichte van infiltraties. Bij een eventuele vernieuwing van de dakbedekking achteraf is het dan ook ten stelligste aanbevolen het ersatz-onderdak te vervangen door een volwaardig exemplaar.

F. Dobbels, ir.-arch., technologisch adviseur (*), projectleider, afdeling 'Energie en gebouw', WTCB 


(*) Technologische Dienstverlening 'Duurzame bouwschil', met de financiële steun van het IWT.