Nieuwe Europese normen : implicaties voor de TV 228 2009/02.09

De Technische Voorlichting 228 'Natuursteen' die drie jaar geleden verscheen en de eerste TV was die gepubliceerd werd onder de vorm van een databank, is aan een herziening toe om rekening te houden met de voorschriften uit de nieuwe Europese normen. Dit geldt met name voor de beoordeling van de vorstbestendigheid. Momenteel zijn er een twintigtal technische fiches in voorbereiding die de bestaande reeks weldra zullen aanvullen.
De opstelling van de TV 228 'Natuursteen' dateert van vlak na de massale opkomst van de Europese normen. Deze TV, die verscheen in juni 2006, is de eerste die uitgegeven werd onder de vorm van een databank, waardoor ze gemakkelijk geüpdatet kon worden.

De hierin opgenomen aanbevelingen, die opgesteld werden aan de hand van de Europese normen en naargelang van de bestemming van de steen, worden sedertdien beschouwd als een referentie terzake, zoals ook mag blijken uit het grote aantal consultaties (bijna 65.000 in 2008).

Deze TV is vandaag de dag echter aan een herziening toe om in overeenstemming te blijven met de huidige Europese normen.

1. Evolutie van de Europese normalisatie

De afgelopen vier jaar voerde het WTCB diverse onderzoeken die tot doel hadden om de gebruiksgeschiktheid van natuursteen te beoordelen en in het bijzonder om specificaties uit te werken die aangepast zijn aan ons klimaat en onze bouwgewoonten.

Deze projecten hadden in 2008 een doorslaggevende invloed op een aantal beslissingen van de Europese normcommissies. Verder coördineerde het WTCB de herziening van de norm EN 12371 over de vorstweerstand, wat het Centrum toeliet het Belgische standpunt terzake te verdedigen.

Specificaties voor de vorstweerstand naargelang van de toepassing.
BUITENTOEPASSINGEN METHODE
Belgische methode NBN B 27-009
(mm Hg)(1)
Europese methode NBN EN 12371
(aantal cycli) (2)
Bestratingen en vloerbedekkingen 650 140
Elementen in contact met de grond 650 140
Opgaande, niet-verticale delen of elementen die uit het gevelvlak springen 600 84
Elementen van massief metselwerk 500 70
Dunne (geventileerde) gevelbekledingen 400 12
(1) De geteste steen moet voldoen aan de proef na impregnatie met water bij de aangegeven onderdruk.
(2) De geteste steen moet voldoen aan het vermelde aantal cycli. Aangezien de huidige ervaring met de Europese methode (identificatieproef) nog beperkt is, dient men het hier vermelde aantal cycli te beschouwen als indicatief en rekening te houden met het feit dat dit in de toekomst kan veranderen.

De norm NBN EN 12371, die in 2001 van kracht werd, bevat een nieuwe beoordelingsmethode voor de vorstgevoeligheid, zodat er snel nieuwe, op deze methode gebaseerde criteria moesten ontwikkeld worden. Deze zijn opgenomen in de TV 228.

Naargelang van de gebruikte methode en de beschouwde toepassing moet de steen aan een aantal welbepaalde criteria beantwoorden. Deze zijn samengevat in bovenstaande tabel, die onttrokken is uit de TV 228. Voor wat betreft de Europese methode, verwijst deze tabel enkel naar de identificatieproef. De technologische proef blijkt immers minder geschikt te zijn voor natuursteen in gebouwtoepassingen.

De wijzigingen in het herzieningsontwerp van de norm willen vooral tegemoet komen aan de wens van de sector om de kostprijs en de duur van de proeven te verminderen. Dit zal gebeuren door een beperking van het maximumaantal cycli en tussentijdse metingen.

Daarnaast werden er een aantal kleinere, punctuele wijzigingen doorgevoerd om beter rekening te houden met het reële gedrag van de stenen. Het WTCB zorgde er evenwel steeds voor dat deze aanpassingen aan de methode geen enkele invloed hadden op de toepassingscriteria uit de TV 228.

De kennis die vergaard werd tijdens deze onderzoeken komt goed van pas voor diverse andere belangrijke onderwerpen voor de sector. Denken we hierbij maar even aan de beoordeling van de vlekgevoeligheid en de problematiek van het kromtrekken van gevelbekledingen.

Zo werd de norm NBN EN 13919, die tot doel had de weerstand van natuursteen tegen een langdurige blootstelling aan een vervuilde omgeving te onderzoeken, ingetrokken. Uit de laboratoriumervaring was immers gebleken dat de betrouwbaarheid van de resultaten vaak te wensen overliet. In de TV 228 waren er hieromtrent overigens evenmin criteria opgenomen.

Het gedrag van steensoorten die blootgesteld zijn aan de weersinvloeden zal voortaan beoordeeld worden aan de hand van een methode, gebaseerd op thermische cycli. Deze tweeledige methode laat enerzijds toe om de oxidatiegevoeligheid te beproeven en anderzijds om de mechanische weerstand ten opzichte van hygrothermische schommelingen (bv. kromtrekken) na te gaan.

2. Nieuwe technische fiches

Momenteel zijn er een twintigtal technische fiches in voorbereiding die de 50 eerste, die reeds online beschikbaar zijn, zullen aanvullen. Dit naslagwerk zal met andere woorden een gedetailleerd overzicht geven van de meest gebruikte steensoorten in de Belgische bouwsector.

De nieuwe versie van de TV 228 zou eind 2009 afgewerkt moeten zijn. Deze versie zal geïndexeerd en gedateerd worden om eventuele misverstanden rond het toegepaste document te vermijden.



D. Nicaise, dr. wet., hoofd van het laboratorium 'Mineralogie en Microstructuur'
F. de Barquin, ir., hoofd van het departement 'Materialen, Technologie en Omhulsel'