Een akoestische klimaatsverandering 2009/01.16

Vóór 1960 diende een constructie haar bewoners akoestisch in hoofdzaak te beschermen tegen stemgeluid, wat relatief gemakkelijk te verwezenlijken was met de toenmalige (zware) traditionele bouwmethoden.

Enjoy the silence …

Innovatief bouwdetail met een elastische voeg (verbeterde geluidsisolatie).
Dat de lawaaibelasting in de gemiddelde woning de afgelopen decennia sterk toegenomen is, is al lang geen geheim meer. Zo werden televisies tegen het einde van de jaren '60 gemeengoed en kwam in de jaren '70 de zogenoemde hifiapparatuur tot volle ontwikkeling. In de loop van de jaren '80 werd de muziek bovendien steeds laagfrequenter (met 'beats' in de 63 Hz-band) en bijgevolg ook moeilijker te dempen. Een andere evolutie is de niet meer te stuiten opmars van de homecinemasystemen met hun wandbrede schermen en krachtige luidsprekers. Tenslotte zorgt ook de sterke toename van het weg-, spoor- en vliegverkeer voor een zekere akoestische overlast.

Duurzaam bouwen moet tegenwoordig dus hand in hand gaan met een verscherpte aandacht voor de akoestische isolatie.

Het probleem van de thermische isolatie

Vaak gaat men verkeerdelijk uit van de veronderstelling dat een goede thermische isolatie automatisch ook leidt tot een goede akoestische isolatie. Niets is echter minder waar !

Zo kan de vervanging van een enkele beglazing door een dubbele beglazing akoestisch zeer nadelig zijn. De massa-veer-massaresonantie van het dubbele glas brengt immers niet zelden een daling van de geluidsisolatie ten aanzien van het laagfrequente stadsverkeerslawaai teweeg. Dit probleem kan grotendeels opgelost worden door de toepassing van zware akoestische beglazingen met een dissymmetrische samenstelling.

Ook het gebruik van bouwblokken met verbeterde thermische isolatie gaf in de afgelopen decennia aanleiding tot opvallend zwakkere geluidsisolaties tussen woningen en appartementen.

De akoestische normalisatie

Om de akoestische kwaliteit te bestendigen, werden er in ons land vanaf de jaren '60 een aantal reglementeringen en normen opgesteld. Zo werd in 1966 de norm NBN 576-40 met eisen voor de lucht- en contactgeluidsisolatie in woningen, kantoren en scholen gepubliceerd. In 1977 werd deze norm gedeeltelijk herwerkt, uitgebreid (rusthuizen, ziekenhuizen, …) en enigszins verstrengd heruitgegeven onder de benaming NBN S 01-400. In 1987 volgde dan de norm NBN S 01-401 met eisen ter beperking van het installatielawaai.

Na een uitgebreide reeks studies zag in 2008 uiteindelijk de nieuwe norm NBN S 01-400-1 (Akoestische criteria voor woongebouwen) het licht. Deze vormt een herziening van de drie voornoemde normen en zou weldra moeten aangevuld worden met een tweede deel met eisen voor de niet-residentiële bouw en een derde deel dat een globaal classificatie­systeem beschrijft. Dit laatste deel heeft als oogmerk om de globale akoestische kwaliteit van een wooneenheid (woning, appartement, kantoor, …) met één enkel label te definiëren.

Niveaus van akoestisch comfort

In de nieuwe norm NBN S 01-400-1 worden twee niveaus van akoestisch comfort onderscheiden.

Proef ter bepaling van de flankerende geluidstransmissie.
De eisen ter verzekering van een 'normaal' akoestisch comfort vormen een compromis tussen de bouwkosten en het akoestische basiscomfort en zijn gericht op een tevredenheid bij 70 % van de gebruikers. De invoering van dit basisniveau moet de bouwsector toelaten om zich geleidelijk aan te passen aan de eisen ter verzekering van een 'verhoogd' akoestisch comfort, die de tevredenheid bij 90 % van de gebruikers beogen. Om dit laatste kwaliteitsniveau te bereiken, zal het veelal noodzakelijk zijn een aantal nieuwe bouwmethoden, -systemen en -richtlijnen toe te passen (bv. ter onderdrukking van de flankerende geluidstransmissie).

Teneinde de bouwsector voor te bereiden op deze nieuwe uitdagingen, werd binnen het WTCB een uitgebreid onderzoek gevoerd naar neutrale, aangepaste bouwrichtlijnen en werd contact opgenomen met diverse belangrijke producenten van bouwmaterialen en -systemen om hen ertoe aan te zetten innovatieve oplossingen op punt te stellen. Dit gaf aanleiding tot een reeks succesvolle innovatieprojecten met toepassingsmogelijkheden in de nieuw- en vernieuwbouw.

Uitdagingen voor de toekomst

Tegenwoordig wordt er volop gewerkt aan de voorbereiding van de norm NBN S 01-400-2 die een reeks prestatiecriteria voor de niet-residentiële sector (kantoren, hotels, scholen, rusthuizen, ziekenhuizen, …) zal opgeven. Deze criteria dienen evenwel nog door onderzoek onderbouwd te worden en aangevuld met aangepaste bouwrichtlijnen.

Daarnaast moet er gezocht worden naar manieren om te komen tot een geïntegreerde thermisch-akoestische aanpak en vergt ook de snelle opkomst van de houtskeletbouw intense akoestische begeleiding.