Het platte dak in constante evolutie 2009/01.10

Hoewel de term 'roofingdak' in de omgangstaal gebruikt wordt om alle types platte daken aan te duiden, ziet de technische werkelijkheid er gelukkig heel wat gediversi­fieerder uit. Voor de uitvoering van dit daktype is er tegenwoordig immers een ruim assortiment aan materialen en opbouwen voorhanden.

Het platte dak : reeds enkele millennia oud ...

De eerste platte daken verschenen rond 6000 vóór Christus en waren oorspronkelijk opgebouwd uit een vlechtwerk van takken, waarop een bed van aangestampte aarde werd aangebracht. De destijds gebruikte dichtingssystemen bestonden op hun beurt uit een mengsel van bitumen, gips, vermalen stro of zand.

Op één van de bekendste voorbeelden van groendaken was het dan weer wachten tot de 6e eeuw vóór Christus : de hangende tuinen van Babylon, die later zouden uitgroeien tot één van de zeven wereldwonderen.

Voorbeeld van een groendak.
Hoewel de Romeinen het principe van de afdichting tot in de puntjes beheersten - zoals mag blijken uit het grote aantal thermen, aquaducten, riolen, loggia's, balkons en terrassen die in de antieke oudheid opgetrokken werden -, kwam het architecturale concept van het platte dak in onze contreien pas later tot bloei. Dit ging gepaard met de ontwikkeling van de eerste bitumengebonden dichtingsmembranen en de verschijning van het teerkarton aan het begin van de 19e eeuw.

Deze membranen hebben sedertdien een gestage evolutie doorgemaakt. Denken we hierbij maar aan de vervanging van de vilten wapening door glasvlieswapening of ongeweven polyester, de oxidatie van het bitumen om de hardheid bij te sturen, de toevoeging van polymeren aan het bitumen ter verbetering van de elasticiteit, ...

Daarnaast worden er voortdurend nieuwe uitvoeringstechnieken ontwikkeld (warmeluchtlassen, koudverlijmen, mechanische bevestiging, zelfklevende membranen, ...), wordt er gestreefd naar een vermindering van het aantal lagen en verschijnen er alsmaar meer synthetische alternatieven voor het gebruik van bitumen (bv. EPDM of PVC) op de markt.

Een laatste markante evolutie is de recente commercialisering van diverse vloeibare dichtingssystemen, die ofwel aangebracht kunnen worden met de borstel of door verstuiving, wat nieuwe perspectieven opent voor de afdichting van de daken van morgen.

Thermische isolatie van platte daken

Voorbeeld van een parkeerdak.
De problematiek van de thermische isolatie van platte daken behoort al jaar en dag tot de hoofdbekommernissen van het Technisch Comité 'Dichtingswerken'. Zo verscheen in 1962 de TV 26 'Warmte-isolatie bij vlakke daken', die in 1973 aangevuld werd door de TV 101 'Platte daken en hun thermische isolatie'. In beide documenten werd reeds volop ingegaan op diverse thema's die brandend actueel zouden worden tijdens de energiecrisis van de jaren '70.

De tekortkomingen van de zogenoemde 'koude' dakopbouw werden dan weer aangekaart in de TV 134 uit 1980. Door het gebruik van een warme dakopbouw te promoten voor alle nieuwbouwwoningen, werd in dit document bovendien de grondslag gelegd voor de huidige ontwerpregels, die verder uit de doeken zouden gedaan worden in de TV's 183 (1992) en 215 (2000).

De interventiestatistieken van de ingenieurs van de afdeling 'Technisch advies' zijn in deze context sprekend. Dankzij de evolutie van de isolatiematerialen en -technieken is het aantal vochtproblemen in platte daken - die gewoonlijk toegeschreven kunnen worden aan het optreden van inwendige condensatie - de laatste jaren tot één vierde geslonken.

Toekomstperspectieven : kwaliteit en multifunctionaliteit

De constante verbetering van de kwaliteit van platte daken en van de competitiviteit binnen de bouwsector staat zeer hoog aangeschreven bij het WTCB. Dit zal binnenkort ook blijken uit de herziening van de TV 191 over de aansluitings- en afwerkingsdetails van platte daken, die opgevat is volgens een gloednieuw concept.

De erin besproken dakdetails zullen online ter beschikking gesteld worden via de WTCB website, makkelijk overgenomen kunnen worden door de meest courante tekenprogramma's en aangevuld worden met gerichte informatie met betrekking tot de specifieke ontwerp- en uitvoeringsprincipes voor de geselecteerde materialen, evenals met aanbevelingen inzake de thermische isolatie, het onderhoud en de onderlinge verenigbaarheid van de materialen.

Naar de toekomst toe zal men tevens rekening moeten houden met de toenemende multifunctionaliteit van de platte daken en met de rol die ze kunnen spelen in de duurzame ontwikkeling van onze steden. Denken we hierbij maar even aan de onmiskenbare positieve invloed die groendaken en parkeerdaken kunnen hebben op het levenskader en de mobiliteit van de stadsbewoners.

Op aandringen van het TC 'Dichtingswerken' ging het WTCB in 2002 dan ook van start met een onderzoeksprogramma naar groendaken, dat intussen uitmondde in de publicatie van de TV 229. Dit document zal binnenkort overigens aangevuld worden met een nieuwe TV over parkeerdaken.

Ook wat betreft de verbetering van de energieprestaties van onze gebouwen, de diversificatie van de recyclagemogelijkheden van het afval, de verbetering van het comfort van de bewoners, de aanpasbaarheid aan de klimatologische veranderingen, de verkorting van de uitvoeringstermijnen, ..., liggen de innovatiemogelijkheden voor het grijpen.