Aanpasbare woningen 2008/04.19

Aanpasbare woningenAanpasbare woningen bouwen is bouwen voor de toekomst. Men heeft het over een aanpasbare woning indien deze zonder grootschalige werken of tegen een beperkte kostprijs kan aangepast worden aan de noden van een persoon met al dan niet tijdelijke beperkingen.
Hoewel rolstoelgebruikers slechts een deel uitmaken van de groep der personen met beperkingen, moet men vaststellen dat hun behoeften inzake aanpasbaarheid het grootst zijn. Het is daarom logisch dat hun mobiliteit het uitgangspunt vormt bij de uitwerking van de ontwerpvoorschriften voor woningen.

Hierna zetten we de voornaamste regels even op een rijtje.
  • De vereiste manoeuvreerruimten en doorgangsbreedten voor een rolstoel ter hoogte van de gangen, de deuren en de doorgangszones vormen belangrijke beperkingen en moeten bijgevolg beschouwd worden als essentiële ontwerpcriteria voor een aanpasbare woning. Hoewel deze niet onmiddellijk beschikbaar moeten zijn in de woning, moeten ze wel voorzien worden. Dit betekent dat alle obstakels in de betreffende oppervlakte makkelijk verwijderbaar moeten zijn (ofwel door ze te verplaatsen als het om meubels gaat, ofwel door ze te demonteren als het om wanden gaat).
  • De toegang tot de woning en de leefruimten (d.w.z. de living, de keuken, de slaapkamer, de badkamer en de toiletten) moeten zich op eenzelfde niveau bevinden en mogen geen treden of niveauverschillen vertonen.
  • Er moet een mogelijkheid voorzien worden om elementen (bv. wanden) toe te voegen of te verwijderen, om een aanpassing van de inrichting toe te laten. Daarnaast moeten er van bij het ontwerp verankerings- (bevestiging van steunstaven) en demontagemogelijkheden voorzien worden, rekening houdend met de volgende voorwaarden : vermijden van technische belemmeringen, continuïteit van de afwerking bij de plaatsing van de wanden, eenvoudige demontage van het meubilair, ...
  • Tenslotte dient men bij de werken voldoende aandacht te besteden aan voorschriften die bijdragen tot het comfort van alle gebruikers (al dan niet met beperkingen), zonder aanleiding te geven tot meerkosten. Zo zou de hoogte van de deurkrukken, de hoogte van de borstweringen en het type kranen aangepast kunnen worden vanaf de ontwerpfase.
Op initiatief van de Waalse Regering en de CCW hebben het WTCB en zijn partners (CAWaB, SWL, CIFFUL) een ontwerpgids uitgewerkt, die tot doel heeft de bouwprofessionelen en de plaatselijke beslissingnemers bij te staan door het aanreiken van ontwerpregels en een volledig voorschriftenkader voor aanpasbare, toegankelijke en doordacht ingeplante woningen temidden van de sociale, economische en transportinfrastructuren.

I. Lechat, ir., onderzoeker, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB