CE-markering van bouwkalk 2008/04.04

CE-markering van bouwkalkDe CE-markering van bouwkalk volgens de norm NBN EN 459-1 is verplicht sinds 1 augustus 2003. Dit artikel geeft een overzicht van de inhoud van deze norm en enkele specificaties waaraan bouwkalk moet voldoen.
In 2001 publiceerde het BIN (het huidige NBN) een reeks normen omtrent bouwkalk, die opgesteld werden door het CEN/TC 51 'Cement and building limes'. Het gaat hier met name om :
  • de NBN EN 459-1 'Definities, specificaties en conformiteitscriteria'
  • de NBN EN 459-2 'Beproevingsmethoden'
  • de NBN EN 459-3 'Conformiteitsbeoordeling'.
Deze normen zijn van toepassing op bouwkalk, gebruikt als bindmiddel voor de bereiding van metselmortels, voor binnen- en buitenbepleisteringen, evenals voor de aanmaak van andere bouwproducten. Voor speciale toepassingen (bv. burgerlijke bouwkunde) zijn extra eisen noodzakelijk.

1. Definities en classificatie

Onder de term bouwkalk verstaat men kalk die gebruikt wordt voor de constructie van gebouwen en burgerlijke bouwwerken. Er bestaan twee types : luchthardende kalk en hydraulische kalk.

Luchthardende kalk hardt langzaam uit door een reactie met het CO2 uit de lucht (carbonatatie). Dit kalktype wordt opgedeeld in cal­ciumhoudende kalk (CL), die bijna uitsluitend uit calciumoxide en -hydroxide bestaat, en dolomitische kalk (DL), waarin ook magnesiumoxide en -hydroxide aanwezig is. Met een bijkomende aanduiding kan tevens aangegeven worden of het ongebluste kalk (-Q) of gebluste kalk (kalkhydraat) (-S) betreft.

Hydraulische kalk (HL) bevat op zijn beurt kleiachtige elementen die de uitharding in contact met water bevorderen. Wanneer deze elementen oorspronkelijk in de kalksteen aanwezig zijn, spreekt men van natuurlijke hydraulische kalk (NHL).

Bouwkalk wordt ingedeeld in 11 verschillende klassen, die samengevat zijn in tabel 1. Zo verwijst de genormaliseerde benaming 'EN 459-1 CL 90-Q' bijvoorbeeld naar een ongebluste calciumhoudende kalk van klasse 90.

We willen erop wijzen dat de oude benaming 'XHA' voor kunstmatige hydraulische kalk met Portlandklinker als voornaamste bestanddeel niet meer bestaat. Dit product wordt voortaan geklasseerd onder de noemer metselcement'MC' (CE-markering volgens de norm NBN EN 413-1).

Tabel 1 Classificatie van bouwkalk.
Type Klassen
Luchthardend CL : calciumhoudende kalk 90 - 80 - 70 (1)
DL : dolomitische kalk 85 - 80 (1)
Hydraulisch HL : hydraulische kalk 5 - 3,5 - 2 (2)
NHL : natuurlijke hydraulische kalk 5 - 3,5 - 2 (2)
(1) Voor luchthardende kalk gebeurt de classificatie op basis van het minimale gehalte aan calcium- en magnesiumoxide (CaO + MgO).
(2) Voor hydraulische kalk gebeurt de classicifatie aan de hand van de druksterkte (uitgedrukt in MPa).

2. Specificaties

In de norm NBN EN 459-1 komen de specificaties aan bod waaraan de verschillende types bouwkalk moeten voldoen (chemische samenstelling, maalfijnheid, gehalte aan vrij water, stabiliteit, penetratiediepte van de plunjer, luchtgehalte, druksterkte, initiële en finale bindingstijd).

Voor de meetmethode verwijzen we naar de norm NBN EN 459-2, waarin de volledige uitvoering beschreven wordt of doorverwezen wordt naar een andere norm.

Eventuele bijkomende eigenschappen (bv. reactiviteit, waterabsorptie, schijnbare volumieke massa) kunnen voortvloeien uit de eisen geformuleerd in de uitvoeringsnormen voor het gebruik van kalk, of opgelegd worden op verzoek van de gebruikers. Deze eigenschappen moeten bepaald worden volgens de norm NBN EN 459-2.

We willen erop wijzen dat de keuze van de bouwkalk (type, klasse) zeer belangrijk is voor de duurzaamheid van de mortel of de bepleistering. De keuze moet bovendien aangepast zijn aan de normen en/of reglementen die van toepassing zijn op de plaats van gebruik.

3. Markering en etikettering

Wat de markering en de etikettering betreft, dienen de producten die op de markt worden gebracht eveneens aan bepaalde eisen te voldoen.

Zo moet op de verpakking en/of in de technische documentatie duidelijk de volgende informatie aangegeven zijn :
  • het CE-symbool en het identificatienummer van de aangemelde instelling
  • de gegevens van de producent : naam of identificatiemerk, adres
  • de gegevens van de fabrikant : naam of identificatie, nummer van het CE-conformiteitscertificaat
  • de laatste twee cijfers van de datum waarop de CE-markering werd toegekend
  • de verwijzing naar de Europese norm (NBN EN 459-1)
  • de productbeschrijving : soortnaam, mate­rialen, afmetingen, voorzien gebruik.
Nuttige informatie
Dit artikel werd opgesteld in het kader van de Normen-Antenne 'Mortel-Beton-Granulaten', gesubsidieerd door de FOD 'Economie' (www.normen.be)
De conformiteitsattestering is van niveau 2, wat inhoudt dat de eerste inspectie van de fabriek en de productiecontrole in de fabriek worden uitgevoerd door een erkende instantie, zoals het OCCN in België (zonder permanente bewaking, evaluatie en beoordeling van de productiecontrole in de fabriek).

Volledig artikel


I. Dirkx, ir., onderzoeker, laboratorium 'Ruwbouw- en afwerkingsmaterialen', WTCB
Y. Grégoire, ir.-arch., adjunct-afdelingshoofd, afdeling 'Materialen', WTCB