Toegankelijkheid en evacuatie

In de loop van de laatste vijftien jaren werd er een aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van de toegankelijkheid van gebouwen. Toch moet men vaststellen dat de verbetering van de toegankelijkheid, zelfs bij nieuwbouwwoningen, nog te vaak verwaarloosd wordt.

1. Deurdrempeldetaillering

In bepaalde gevallen vereist de verbetering van de toegankelijkheid een herziening van de ontwerpregels. De technische basisvoorschriften zijn echter soms moeilijk te verzoenen met de toegankelijkheidseisen. Het WTCB tracht een antwoord te bieden op deze problematiek, onder meer via een project van Thematische Innovatiestimulering (TIS).

Om de toegankelijkheid van het buitenschrijnwerk te waarborgen, is meer nodig dan het voorzien van een brede deur en de afwezigheid van een dorpel aan de inkom van het gebouw. Daarnaast spelen ook andere technische aspecten zoals de stabiliteit, het comfort, de akoestiek, de lucht- en waterdichtheid, de brandweerstand en de inbraakveiligheid een belangrijke rol.

Om integraal toegankelijk te zijn, moet het buitenschrijnwerk aan drie voorwaarden voldoen :
  • de toegang moet makkelijk bereikbaar zijn
  • het schrijnwerk moet makkelijk bedienbaar zijn
  • de drempel aan de hoofdingang van het gebouw mag niet hoger zijn dan 20 mm.
In de praktijk is het niet zo eenvoudig om de drempelhoogte tot 20 mm te beperken. Als men de drempel eenvoudigweg verlaagt, kunnen er immers op verschillende manieren waterinfiltraties plaatsgrijpen :
  • via de spouw
  • via de onderzijde van de deur
  • achter de afdichting (bv. van een balkon).
Om aan dit probleem te verhelpen, kunnen diverse maatregelen getroffen worden. De doeltreffendheid ervan is niet enkel afhankelijk van de omstandigheden waarin het schrijnwerk geplaatst werd (stad, platteland, hoogte boven het maaiveld, …), maar ook van de correcte uitvoering van de aansluiting met de verschillende ruwbouwonderdelen (dorpel, waterdichtheid en metselwerk) :
  • oriëntering van de gevel en de inkomdeur. Naar het zuidwesten gerichte inkomdeuren worden bij voorkeur vermeden
  • plaatsing van een luifel boven de inkomdeur
  • plaatsing van een afvoerrooster of een drainerend materiaal met een afvoerbuis voor de deur
  • profilering van de dorpel
  • aangepast ontwerp en zorgvuldige uitvoering van het buitenschrijnwerk.

2. Veiligheid

De toegankelijkheid levert een belangrijke bijdrage tot een veiligere en aangenamere leefomgeving. Ze laat niet alleen toe bepaalde ongevallen te vermijden, maar maakt de infrastructuren ook bereikbaar voor een groter aantal personen. Deze vaststelling kwam overigens reeds aan bod in een vorige uitgave van WTCB-Contact.

3. Toegankelijkheid en evacuatie

De
Ontwerpdetail ter hoogte van een verlaagde deurdrempel (voorbeeld). Detail : overlapping van het dichtingsmembraan onder de dorpel door het spouwmembraan
Detail : overlapping van het dichtingsmembraan onder de dorpel door het spouwmembraan
Ontwerpdetail ter hoogte van een verlaagde deurdrempel (voorbeeld).
evacuatie vormt zonder twijfel de zwakste schakel in de toegankelijkheidsketen. Dit aspect is echter van vitaal belang voor de veiligheid. In geval van brand is de evacuatietijd immers bepalend. Deze is afhankelijk van twee factoren :
  • de structuur van het gebouw/de complexiteit van de toegangswegen
  • de autonomie van de bewoners.
Om de evacuatie in geval van brand te versnellen, kunnen de ontwerper en de beheerder van het gebouw een beroep doen op een aantal uitrustingen, die aangepast zijn aan specifieke behoeften. Zo zijn er in de handel diverse innovatieve oplossingen beschikbaar, zoals geluidsalarmen voor slechtzienden en knipperlichten voor gehoorgestoorden. Het voorzien van wachtkamers of evacuatiebalkons vormt dan weer een eerder conceptuele oplossing.

Men kan dus stellen dat het in aanmerking nemen van de toegankelijkheid vanaf het ontwerp van het gebouw, in combinatie met het voorzien van evacuatiestrategieën, zeer belangrijk is en zelfs kan leiden tot aanzienlijke besparingen.

4. Beleid

De implementatie van instrumenten (sensibilisering, vorming, actieplannen, …) die het reglementaire en wettelijke kader overstijgen, kan eveneens een interessante aanpak zijn met het oog op het bekomen van een beter toegankelijke omgeving. Dit komt duidelijk tot uiting in het Europese POLIS-project, waarvan de resultaten besproken werden in WTCB-Contact nr. 3/2006.


Volledig artikel Volledig artikel
Evacuatie van personen met beperkte mobiliteit bij brand Toegankelijkheid van buitenschrijnwerk (deel 2)


I. Lechat, ir., onderzoeker, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB
S. Danschutter, ir.-arch., onderzoeker, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB
M. Jamoulle, ir.-arch., onderzoeker, laboratorium 'Duurzame ontwikkeling', WTCB